DĐDN đã có bài phân tích về việc các DN tập trung quá nhiều vào việc nội địa hoá, sản xuất động cơ mà không chú trọng đến chuyển giao công nghệ, đến thương hiệu, kiểu dáng… đã làm cho đa số các DN này gặp khó khăn trong thời điểm hiện nay. Vì vậy theo nhiều chuyên gia, xe máy trong nước - trừ liên doanh - đang thực sự lép vế.
Chưa dừng lại ở đó, nhiều chuyên gia cho rằng sẽ càng khó khăn hơn nhiều khi VN gia nhập WTO, kể cả những DN tập trung mạnh cho những việc nghiên cứu, phát triển thương hiệu.
Câu chuyện về Wave Alpha
Bản thân Honda VN và một số liên doanh luôn từng "làm mưa, làm gió" tại thị trường VN và hiện nay cũng vậy. Khoảng lặng và một chút khó khăn của họ có lẽ chỉ trong một thời gian ngắn khi mà phong trào làm xe máy - chủ yếu là xe máy "Tàu"- được các DN VN ồ ạt lắp ráp, sản xuất. Tuy nhiên, chỉ sau đó không lâu, HVN cho ra đời xe Wave Alpha với giá thuộc dạng mềm nhất từ trước đến nay (đương nhiên vẫn cao hơn giá của đa số xe các DN trong nước lắp ráp) và ngay lập tức chính loại xe này - như một chuyên gia sành sỏi trong lĩnh vực này nhận định đã đánh bạt các loại xe trong nước, đưa thị trường trở lại "quỹ đạo" đã có từ trước. Khi đã trở lại quỹ đạo đó, hàng loạt kiểu dáng, mẫu mã mới của Honda và các liên doanh lại được người tiêu dùng lựa chọn. Chính vì vậy, đến thời điểm hiện nay số lượng xe bán ra của HVN và các liên doanh vẫn tiếp tục tăng vọt, các nhà máy tiếp tục tăng công suất. Nhiều người muốn biết Wave Alpha được ra đời như thế nào? Một câu chuyện vô tình nghe được tại một cuộc giới thiệu về loại xe máy mới đã phần nào nói lên sự nhìn nhận, tính kiên trì và chủ động trong nghiên cứu của các "ông lớn".
Ngoài nguyên nhân thiếu sự đánh giá chiều sâu về thị trường thì quan trọng nhất các DN xe máy VN không đánh giá đúng mình, không có thương hiệu và hầu như không có sự nghiên cứu theo đúng nghĩa. Hầu hết các DN đều không có phòng nghiên cứu (R&D), mà nếu có cũng chẳng bao giờ hoạt động hoặc hoạt động theo kiểu cải tiến, thay đổi một chút ít những gì đã có sẵn. Đó là thực tế mà thực tế như vậy thì lép vế là điều tất yếu.
|
Câu chuyện kể rằng, trong thời điểm các DN trong nước đang hả hê với số lượng bán ra ầm ầm, lượng xe bán ra của HVN và các liên doanh sụt giảm, một bộ phận nghiên cứu với nhiều thành viên, chuyên gia của HVN đã dành trọn hai tuần chỉ ngồi ở trong phòng nghiên cứu, không hề bước chân ra ngoài. Mọi vấn đề ăn uống, sinh hoạt đều đơn giản đến mức tối thiểu. Mục tiêu của họ là bằng cách nào đó, nghiên cứu, tìm hiểu, tính toán từng ly từng tý, chi tiết các khâu từ mẫu mã, linh kiện, sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu, nguồn hàng, giá thành, thị trường... một chiếc xe có thể cạnh tranh và đánh bạt được các loại xe "Tàu". Sau hai tuần nghiên cứu, tính toán, suy nghĩ của các chuyên gia này, việc cho ra đời sản phẩm Wave alpha đã được quyết định. Và thành công mang tính quyết định của loại xe này đến nay không phải bàn cãi.
Vì sao lép vế?
Một DN trong ngành nhận định lép vế là còn hơi nhẹ, cao hơn chính là thất bại, là "biến mất". Điều này còn phụ thuộc vào sự kiểm chứng của thời gian. Có lẽ, cái được lớn nhất mà các DN trong nước mang lại là giá xe máy đã rẻ được hơn rất nhiều, có lợi cho người tiêu dùng, còn bản thân các DN có thành công trong lĩnh vực này hay không không thể trả lời được, nếu không muốn nói là không. Một chuyên gia khẳng định, những gì mà các DN trong nước có được chỉ là "phần cứng", còn "phần mềm" bằng không.
Một DN hoạt động lâu năm trong lĩnh vực này khẳng định, nếu các DN VN có tập trung cho phát triển cái gọi là phần mềm đó thì cũng khó thành công. Lý do xuất phát từ người tiêu dùng và từ thương hiệu của sản phẩm. Sở dĩ các liên doanh thành công, được người tiêu dùng ưa chuộng là vì họ sở hữu những sản phẩm mang thương hiệu nổi tiếng, mà là nổi tiếng trên toàn thế giới. Chiến lược và uy tín của họ có thể định hướng cho người tiêu dùng (nhờ ở thương hiệu và sự nghiên cứu có chiều sâu, chặt chẽ và dài hơi - Wave Alpha là một ví dụ). Vì vậy, mỗi lần ra xe mới lập tức được người tiêu dùng chấp nhận. Các DN trong nước ngay cả việc làm thoả mãn nhu cầu của người tiêu dùng cũng chưa thành công chứ không nói đến việc đưa ra những sản phẩm mang tính định hướng cho khách hàng. Cũng có một số DN trong nước đưa ra nhiều mẫu mã mới, tên nhiều loại xe hay, chất lượng, mẫu mã đẹp nhưng vẫn khó bán. Lý do rất đơn giản: không sở hữu một thương hiệu lớn. Gần như tên tuổi của nhà sản xuất chưa được người tiêu dùng biết tới. Họ vẫn muốn tiếp tục nhưng để người tiêu dùng biết đến mình thì quá lâu, trong khi sức "chịu đựng" về vốn, về chi phí... không đủ và quyết định cuối cùng là "đánh nhanh, rút gọn" để bảo toàn thực lực. Điều này đồng nghĩa với việc thương hiệu, tên tuổi của mình sẽ không bao giờ phát triển.
Lép vế! Chắc chắn là như vậy. Bài học này chắc chắn không dành riêng cho các DN xe máy trong nước.