Đoàn chuyên gia xa chở đại diện Chính phủ và các nhà lãnh đạo tài trợ quốc tế xuyên màn đêm lên Sapa hồi tuần đầu tháng 6 đã gắn thêm 3 toa khách du lịch. Có vẻ như việc làm này là để phù hợp với bối cảnh kinh tế khó khăn của Việt Nam hiện nay. Trong khi đoàn chuyên xa ì ạch leo dốc, thì trên tàu đã có những buổi tiếp tân không chính thức đầy thân thiện và hào phóng giữa chủ với khách nhằm tạo ra một sự đồng cảm chung về những vấn đề vĩ mô hiện nay của Việt Nam.

Bất ngờ

Cuộc họp Nhóm tư vấn các nhà tài trợ (CG) giữa kỳ năm nay diễn ra trong bối cảnh các đám mây đen đã đột nhiên phủ lên bầu không khí lạc quan trước đó của cả chủ nhà Việt Nam và các nhà tài trợ. Năm ngoái, các nhà tài trợ đã không tiếc lời ca ngợi sự thành công của Việt Nam trong hàng loạt các vấn đề phát triển, từ tăng trưởng kinh tế, hội nhập kinh tế, xoá đói giảm nghèo… Sáu tháng sau, tình hình đã xoay chuyển nhanh chóng. Đây chính là lý do các thảo luận về kinh tế vĩ mô đã được quan tâm đặc biệt so với các vấn đề khác như biến đổi khí hậu, hay chống tham nhũng.Chuyên gia kinh tế trưởng của Ngân hàng thế giới Martin Rama nói: “Tình hình Việt Nam cách đây 6 tháng hoàn hảo. Hội nghị CG năm ngoái rất phấn khởi vì Việt Nam quá tốt, tại sao giờ lại tồi?” Câu hỏi của ông Rama rõ ràng đại diện cho mối quan tâm chung của cả cộng đồng các nhà tài trợ cũng như Chính phủ Việt Nam. Nhưng, câu hỏi đó cũng đã hàm ý trả lời. Tình hình kinh tế vĩ mô ảm đạm hiện nay dường như là hệ quả của tinh thần lạc quan quá đà của năm ngoái. Kinh tế của Việt Nam trong năm 2007 đã phát triển quá nóng với mức tăng trưởng tín dụng tới 95%, làm thị trường bất động sản và chứng khoán bùng nổ. “Đã có quá nhiều tiền bơm vào nền kinh tế, đây là nguyên nhân của mọi nguyên nhân. Rõ ràng, Việt Nam đã bị ảnh hưởng mạnh bởi tăng trưởng tín dụng quá lớn”, ông Rama nói, trước khi bước vào hội nghị CG giữa kỳ. Ngân hàng Thế giới nhận định thêm, các khó khăn kinh tế vĩ mô hiện nay ở Việt Nam đều xuất phát chủ yếu từ các nguyên nhân trong nước.Chủ toạ phía Việt Nam, Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư Võ Hồng Phúc biết rõ điều này. Chính tinh thần lạc quan quá đà đang gây ra những hậu quả đè nặng lên cuộc sống của hàng triệu người dân Việt Nam, cũng như ảnh hưởng lớn đến môi trường kinh doanh ở đây. “Đời sống của dân nghèo ở thành thị, ở nông thôn, và các cụm công nghiệp đã bị tác động lớn. Khả năng tái nghèo có xu hướng gia tăng. Nếu không có giải pháp kiên quyết thì mục tiêu giảm nghèo xuống 11 đến 12% là khó thực hiện”, ông Phúc thừa nhận.Một điều nguy hiểm hơn, cũng theo ông Phúc, là nguồn vốn đầu tư trong nước có dấu hiệu chững lại do lãi suất ngân hàng và giá cả vật tư nguyên liệu tăng cao. “Các nhà đầu tư trong nước đang rất lo ngại. Đây là điều rất đáng quan tâm”, Bộ trưởng Phúc thừa nhận. Ông Phúc không đưa ra con số đăng ký mới của khu vực kinh tế tư nhân trong nước trong các tháng đầu năm nay. Nhưng nguồn vốn này là rất lớn, lên đến 30 tỷ USD so với 20,3 tỷ USD vốn FDI đăng ký của năm 2007.Tổng kết lại những khó khăn hiện tại của Việt Nam, ông Phúc thừa nhận có năm nguyên nhân chủ quan. Đó chính sách tiền tệ nới lỏng liên tục trong nhiều năm; chính sách tài chính (như chi tiêu của Nhà nước chưa tiết kiệm trong khi đầu tư của doanh nghiệp nhà nước chưa hiệu quả) vấn đề quản lý thị trường, giá cả, dự báo quá yếu kém; sức cạnh tranh thấp của hàng xuất khẩu; và tính thiếu bền vững của thị trường bất động sản và chứng khoán.Ông Phúc nhận định những thách thức đó có thể ảnh hưởng tới việc thực hiện các mục tiêu phát triển của Việt Nam trong thời gian tới.

Í ạch leo dốc

Tình hình Việt Nam cách đây 6 tháng hoàn hảo. Hội nghị Nhóm tư vấn các nhà tài trợ (CG) năm ngoái rất phấn khởi vì Việt Nam quá tốt, tại sao giờ lại tồi?