Theo lời Vũ thì vài năm trở lại đây do nhu cầu bức xúc về nhà ở, những người dân có quyền sử dụng đất tại khu vực này bắt đầu tiến hành xây nhà tách hộ cho con cháu ra ở riêng. Lúc đầu hầu hết những trường hợp cất nhà là của người dân sở tại, giá đất sang nhượng cho nhau rẻ.

Do giá đất rẻ hơn nhiều lần so với những khu vực khác nên thu hút ngày càng đông người tìm đến sang nhượng đất. Những người tìm mua đất cất nhà tại đây vẫn là những người lao động, có thu nhập thấp. Dân nghèo kháo nhau tìm mua nhiều thì cũng là lúc giới đầu cơ, săn đất nông nghiệp tìm đến. Chỉ trong một thời gian ngắn, giá đất từ 60 triệu đồng/100m2 hồi đầu năm 2008 đã nhích lên dần vượt qua con số 100 triệu đồng, hiện nay giá đang được chào bán vào khoảng 150 triệu đồng/100m2.

Trái ngược với thị trường địa ốc chung đang đóng băng, thị trường đất nông nghiệp tại khu vực này đang hoạt động khá nhộn nhịp. Những người dân tại khu vực này cho biết, nhìn thì thấy đất còn nhiều nhưng hầu hết đã có chủ, hiện nay thị trường đang dần hiếm hàng nên giá đang có chiều hướng tăng cao. Không ngày nào lại không có người tìm về đây mua đất.

Ngoài những khu vực đã định hình thành xóm, trên những thửa ruộng tại đây lởm chởm những mái nhà nằm chơi vơi giữa ruộng. Nhiều căn nhà ngay phía trước nước còn ngập thành ao không có lối vào. “Chỉ cần thời gian ngắn nữa thôi là hình thành khu xóm ngay mà. Khu này trước đây cũng vậy thôi, cứ có người xây trước là có người xây theo liền à,” ông Sáu Dễ, nhà ở trong khu hẻm 1384 nói thế.

Tốc độ nhà mọc lên đến chóng mặt. Theo tìm hiểu của chúng tôi, muốn có được cái nhà, người dân chỉ cần tốn 600.000 đồng nộp phạt vi phạm hành chính cho địa phương là đảm bảo xây cho đến xong. Do “thủ tục đơn giản” như vậy nên nhà xây nhanh đến mức “qua đêm là có thể thấy thêm vài căn nhà khác đang trong giai đoạn hoàn thiện,” anh Hùng, một nguời dân trong hẻm 1384, nói. Nhiều nhà cất lên đến 2 lầu, cũng chỉ tốn thêm chút đỉnh tiền phạt.  Không chỉ dân lao động, cả những cán bộ công nhân viên các cơ quan nhà nước cũng về đây mua đất, cất nhà.

Giải tỏa là mất trắng

Có thể nói, nguyên nhân chính dẫn đến việc hình thành và phát triển nhanh và mạnh khu dân cư tại khu vực này là “nhờ” vào sự lỏng lẻo trong công tác quản lý của nhà nước. Sự dễ dãi trong việc xử lý hành vi vi phạm luật xây dựng đã khiến cho người dân kéo nhau xây dựng theo kiểu tâm lý đám đông càng nhiều càng đỡ sợ. Chuyện đóng phạt được người dân hiểu là mặc nhiên thừa nhận căn nhà họ đang xây nên càng đi xa thêm trong sai phạm.

Trao đổi với chúng tôi, ông Đoàn Như Đạt - Phó trưởng Phòng Quản lý đô thị, TP Vũng Tàu thừa nhận có nắm được thực trạng xây dựng trái phép tại khu vực trên qua báo cáo của UBND các phường liên quan. Tuy nhiên, phòng cũng chỉ:  đề nghị các phường phải tiếp tục kiểm tra gắt gao không để phát triển thực trạng này. “Về mặt quản lý hiện đã giao toàn bộ cho phường, UBND TP Vũng Tàu cũng đã có chỉ đạo phường phải cương quyết tháo dỡ. Cấp phòng chủ yếu đôn đốc công tác kiểm tra là chính. Hiện không có chức danh thanh tra xây dựng nên khó mà kiểm soát hết,” ông Đạt trả lời.

Ông Trương Đình Khương - Chủ tịch Phường 11, TP Vũng Tàu, một trong 3 phường có tình trạng xây dựng trái phép nhiều nhất, thừa nhận phường cũng chưa có giải pháp nào ngăn chặn hữu hiệu. “Hiện chúng tôi xử lý các trường hợp vi phạm đó bằng cách phạt hành chánh theo quy định và làm báo cáo gửi về Thành phố để tìm giải pháp xử lý,” ông Khương cho biết. Việc không quản lý được địa bàn là do hiện nay phường chỉ có 4 cán bộ địa chính, kiểm soát tình hình xây dựng trên địa bàn 4 khu phố và những người này đang làm việc theo kiểu hợp đồng. “Nếu phát hiện chúng tôi sẽ kiên quyết dừng ngay việc xây dựng,” ông Khương khẳng định. Nhưng ngay buổi chiều hôm đó, trên địa bàn hẻm 1384 vẫn có vài công trình dân dụng đang được xây cất.

Cũng theo ông Khương thì cả khu vực này hàng chục năm nay vẫn chưa có được quy hoạch, trong khi người dân có đất hợp pháp thì không được tận dụng hết quyền sử dụng của họ. “Điều cần nhất hiện nay là phải có quy hoạch cụ thể. Có như vậy thì mới quản lý tốt được,” ông Khương nhận định. Nói về tương lai của những căn nhà xây tự phát này, ông Khương khẳng định: “Khi có quy hoạch phải di dời giải tỏa thì những căn xây không phép sẽ không được nhận bất kỳ sự đền bù nào”.