Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, trong những năm qua, tình trạng mất hàng, thiếu hụt hàng trong khi bốc dỡ, xếp dỡ tại các cảng biển, đặc biệt là ở cảng Khánh Hội - TP HCM và cảng Cái Lân - Quảng Ninh diễn ra "như cơm bữa", dù các bên chủ hàng, DN bảo hiểm hàng hóa đã cố gắng trong việc giám sát bốc dỡ ngay tại cảng trong quá trình bốc và xếp dỡ, thậm chí thuê công an giám sát nhưng tình trạng trên vì nhiều lý do chưa có biện pháp nào khắc phục.

Thông tin dưới đây chỉ đề cập một vụ thất thoát hàng bã đậu nành mới đây đã được TCty Bảo hiểm Bảo Việt giải quyết bồi thường với tổng số tiền là trên 270 triệu đồng. Cty TNHH San Miguel Pure Foods (Việt Nam) tham gia bảo hiểm tại Cty Bảo Việt Sài Gòn cho lô hàng 4.894,894 tấn khô đậu chở rời chở trên tàu Mỹ Hưng, hành trình Mariveles - Philippine tới cảng Khánh Hội - TP HCM. Hàng được xếp trong hai hầm hàng. Theo hợp đồng bảo hiểm ký kết, Cty Bảo Việt Sài Gòn yêu cầu Cty giám định Micontrol thực hiện giám định, giám sát dỡ lô hàng khô đậu nói trên từ tàu Mỹ Hưng và quá trình dỡ hàng từ các sà lan tại cảng Khánh Hội.

Vào lúc 14 giờ ngày 22/2/2008, tàu Mỹ Hưng cập cảng Khánh Hội. Hàng do công nhân của cảng Khánh Hội thực hiện dỡ từ tàu, bắt đầu lúc 20 giờ ngày 22/2 bằng cẩu tàu và cẩu bờ. Một phần hàng được dỡ xả trực tiếp từ tàu lên xe tải, khối lượng được xác định bằng cân cẩu của cảng trước khi giao cho chủ hàng. Phần còn lại được dỡ xả tạm thời lên 11 sà lan để nhanh giải phóng tàu; khối lượng hàng nhận trên các sà lan được xác định tạm thời bằng phương pháp giám định mớn nước sà lan. Toàn bộ hàng hóa được dỡ hết khỏi tàu lúc 18 giờ ngày 26/2/2008.

Xin được giải thích thêm rằng, quy trình và thủ tục bốc và xếp dỡ hàng tại tất cả các cảng biển Việt Nam phần lớn được ấn định theo một quy trình cố định và như nhau.

Các sà lan sau khi nhận xong hàng, được niêm phong nắp hầm hàng và các lối thông với hầm hàng. Dưới sự giám sát của nhân viên Micontrol, các sà lan nhận xong hàng được tập trung tại khu vực cảng Khánh Hội để chờ cập cầu vào cảng dỡ hàng. Và toàn bộ hàng hóa đã nhận về kho của San Miguel được xác định có tình trạng bình thường, không có tổn thất về chất lượng.

Như trên đã nói, tình trạng thất thoát hàng hóa bốc, xếp dỡ tại các cảng biển của Việt Nam là một "căn bệnh nan giải" chưa có "liều thuốc hữu hiệu".

Theo kết quả giám định, giám sát cuối cùng của Micontrol, tổng thất thoát số hàng bã đậu nành xá của chủ hàng San Miguel sau khi hoàn thành xếp dỡ từ tàu Mỹ Hưng và giao cho chủ hàng là 95.014 tấn. Nguyên nhân tổn thất được kết luận, tàu Mỹ Hưng giao thiếu 22.669 tấn, còn 72.345 tấn hàng còn lại do bị rơi vãi trong quá trình dỡ hàng từ tàu và quá trình vận chuyển hàng đến cầu cân của cảng không thu gom được; hàng bị rơi vãi trong quá trình dỡ hàng từ các sà lan và quá trình vận chuyển từ các sà lan đến cầu cân không thu gom được; sai số trong việc xác định khối lượng hàng bằng cân của cảng...

Căn cứ vào đơn bảo hiểm đã cấp, kết luận của Cty giám định Micontrol cùng các chứng từ liên quan, TCty Bảo hiểm Bảo Việt xác định tổn thất 95.014 tấn bã đậu nành xá của San Miguel thuộc phạm vi bảo hiểm. Sau khi tính toán, Bảo hiểm Bảo Việt đã chấp nhận giải quyết bồi thường cho thiệt hại trên với tổng số tiền là 271.133.656 đồng.

Trên đây chỉ là một trong hàng ngàn vụ thất thoát hàng hóa tại cảng được ghi nhận và được chi trả bảo hiểm. Tình trạng thất thoát hàng hóa có quy mô, nhiều mức độ thiệt hại khác nhau xảy ra với tất cả các chuyến hàng hóa vận chuyển, cập cảng bốc dỡ tại các cảng biển Việt Nam, đặc biệt được phản ánh có dấu hiệu cấu kết của một số đối tượng nhằm "rút ruột" hàng hóa, thậm chí hành xử có tính chất xã hội đen đã và đang là hồi chuông báo động, cần có sự vào cuộc, can thiệp của các cơ quan chức năng.

Mai Thanh