Sau một thời gian dài gần như không có biện pháp chữa trị hữu hiệu, mới đây, sau khi được UBND tỉnh Tuyên Quang chọn làm đối tác cứu cây, Cty cổ phần Thanh Hà (Cầu Giấy - Hà Nội) đã đưa ra những biện pháp xử lý độc đáo, hữu hiệu, mang lại những tia hi vọng trong việc cứu sống cây đa Tân Trào lịch sử.
Đến thời điểm cuối tháng 6, sau hơn một tháng xử lý, cây đa Tân Trào đã có dấu hiệu hồi sinh. Cây đã nảy chồi, lá xanh hơn và rễ phụ cũng đã mọc.
"Cứu đa như …cứu hoả"
Khu di tích lịch sử ATK Tân Trào trước đây có 2 cây đa. Người dân ở đây quen gọi là cây "đa ông" và cây "đa bà". Cây "đa ông" thời gian trước đã chết, UBND tỉnh Tuyên Quang đã cho trồng 3 cây khác xung quanh cây đa ông. Tới nay những cây đa mới này đều sinh trưởng tốt và có thể thay cây đa ông trong tương lai. Hiện cây "đa bà" phần lớn đã chết khô, đa số các cành tham gia tán chính đã chết hoặc gãy, chỉ còn lại một số ít cành hướng Tây - Nam và Đông - Bắc còn sống nhưng lá nhỏ, có màu vàng nhạt, thân cây rêu bám phát triển mạnh, số rễ còn sống xuất hiện nấm ký sinh...
Đầu tháng 3/2008, Viện khoa học Lâm nghiệp đã khảo sát và đưa ra một báo cáo về "Thực trạng và đề xuất phương án phục hồi cây đa Tân Trào". Theo báo cáo này thì nguyên nhân khiến cây đa chết là do tuổi cao (300 tuổi), quá trình chăm sóc nuôi dưỡng không phù hợp. Khi xây dựng tường rào bảo vệ hệ thống thoát nước không hợp lý khiến nước ngập đọng. Ngoài ra còn do bệnh và côn trùng phá hoại, sâu ăn lá, mối, rệp... Viện cũng đã đưa ra 4 phương án cứu cây, nhưng cả 4 phương án này đều có một mẫu số chung là: không giữ được hình dạng cây đa cũ, mất thời gian, tốn công sức tiền bạc, lâu phục hồi...
Truớc tình hình này, UBND tỉnh Tuyên Quang đã mở nhiều hội nghị bàn cách cứu đa. Tỉnh đã lập cả một đề tài để kêu gọi các nhà khoa học đưa ra phương án khả thi nhưng dù có nhiều phương án cũng chưa có phương án nào khẳng định sẽ cứu được cây. Ngay bản thân các nhà khoa học cũng không chỉ ra được phương án nào là hữu hiệu. Các đoàn đến rồi lại đi, trong khi cây đa thì chết dần, chết mòn...
Phải đến cuối tháng 5, Cty cổ phần Thanh Hà đã đưa ra một phương án mới với đầy đủ lập luận cũng như sự cương quyết khẳng định việc cứu được cây đa của Cty đã thuyết phục được UBND tỉnh.
Ông Nguyễn Anh Kết - TGĐ Cty Thanh Hà cho biết, ngay từ hồi đầu tháng 3 ông đã biết tình trạng của cây, nhưng do đang bận cứu hàng ngàn ha lúa bị chết rét tại các tỉnh phía Bắc nên không bố trí được thời gian. Cuối tháng 5, ông Kết cùng các cộng sự lên thăm cây đa, ông không khỏi giật mình, xót xa về tình trạng tiều tuỵ của cây. Sau nhiều đêm trằn trọc không ngủ, ông đã đưa ra phương án cứu cây hữu hiệu. Đó là dùng chế phẩm sinh học KH, AH, NH của Thanh Hà phun ướt lá, thân, gốc và đất xung quanh. Ông Kết giải thích: Tác dụng của chế phẩm này là cung cấp dinh dưỡng tức thì cho cây, giải độc cho đất. Cây sẽ có những mạch điều chỉnh sinh học dựa trên cơ sở sinh học phân tử theo công nghệ Nano giúp cân bằng nhanh, tái tạo tế bào và tăng khả năng miễn dịch. Đặc biệt phương pháp này giúp cây phục hồi nhanh các tế bào bị tổn thương, cung cấp vi lượng, siêu vi lượng dưới dạng chelat.
"Việc xử lý cây đang đi đúng hướng!"
Đây là ý kiến của bà Vũ Thị Bích Việt - Phó Chủ tịch UBND Tỉnh Tuyên Quang trong cuộc trao đổi với phóng viên DĐDN ngay tại thời điểm Cty Thanh Hà cho phun chế phẩm sinh học lần thứ ba hôm 21/6. Bà Bích Việt khẳng định: "Sở dĩ chúng tôi chọn phương án của Thanh Hà vì phương án này có cơ sở khoa học. Hiện nay thấy thân cây ra mầm trở lại, nhựa cây đã có, lá đa đã xanh hơn và các búp lá đã bắt đầu hình thành. Tôi mừng lắm vì mình đã quyết định đúng".
Quy trình mà Cty Thanh Hà xử lý được chia thành 3 giai đoạn: cứ sau 3 tháng, 5 tháng đến 9 tháng sẽ có đợt đánh giá kết quả chăm sóc và kết thúc vào tháng 4/2009. Tổng thể quá trình phục hồi cây đa gồm 2 lần phân tích, 5 lần xử lý đất, 17 lần phun chế phẩm. Ông Kết cho biết: "Vì áp dụng chế phẩm lần đầu trên cây đa nên chúng tôi phải lập hồ sơ theo dõi chặt chẽ diễn biến tình hình để có điều chỉnh hợp lý. Để phục hồi sống là thời gian ngắn nhưng việc chăm sóc và bảo vệ cây lại là thời gian dài. Quy trình chăm sóc phải căn cứ vào sức khoẻ của cây trong từng giai đoạn. Ngoài ra, việc theo dõi bệnh của cây đa, các biện pháp chống đổ cây của tỉnh đưa ra phải được duy trì!".
Theo dự kiến, sau khi cây "đa bà" hồi phục, tỉnh Tuyên Quang sẽ cho trồng thêm 6 cây đa nhỏ xung quanh gốc cây để biểu trưng cho thời gian tổng cộng hơn 6 năm Bác Hồ ở Tân Trào. Ngoài ra còn để tạo cảnh quan xanh tốt, tạo được quần thể đa Tân Trào để cho các thế hệ sau thăm và học tập.
Quốc Anh