Ngay sau khi Hiệp hội lương thực Việt Nam lên tiếng kiến nghị Chính phủ không thu thuế xuất khẩu gạo và cho vay ngoại tệ để doanh nghiệp "chống chọi" với giá gạo thế giới đang "tuột phanh", chúng tôi tìm đến một số doanh nghiệp tại vựa lúa Đồng bằng Sông Cửu Long, nơi đang có khoảng 8 triệu tấn lúa đã thu hoạch.

Ông Lê Việt Hải - Tổng giám đốc công ty cổ phần Mekong, cho biết:"Gần một tháng qua, Mekong cũng như nhiều doanh nghiệp khác không dám thu mua lúa gạo, chỉ có một số doanh nghiệp có sẵn hợp đồng xuất khẩu thì mới tổ chức thu mua với số lượng giới hạn".

Doanh nghiệp... ngại đơn hàng

Tại Khu công nghiệp Trà Nóc II (Cần Thơ), ông Lê Minh Trượng - Giám đốc công ty lương thực Sông Hậu, đơn vị trực thuộc Tổng công ty Lương thực II nói: "Tổng công ty và Hiệp hội đã có "tiếng nói chung" là đủ rồi. Các doanh nghiệp nhà nước nhỏ trong làng gạo rất khó có tiếng nói riêng trong vấn đề xuất khẩu. Họ cho rằng trong cơ chế này, các doanh nghiệp cổ phần hoặc TNHH tương đối chủ động, linh hoạt hơn". Trước đó, thứ 7 (2/8/08) Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Gentraco Nguyễn Trung Kiên, đã điều chỉnh cuộc hẹn gặp đối tác mới tại TP HCM, thay vào đó, ông cử Trưởng phòng kinh doanh đi. Tuy nhiên, khi đối tác mới đặt vấn đề mua số lượng lớn thì doanh nghiệp có hạng như Gentraco cũng... lưỡng lự. Bởi hạn mức xuất khẩu cho dù trong hay ngoài hợp đồng Chính phủ cũng khó nhận lời với khách đòi mua số lượng hàng trăm tấn/lô hàng. Mặt khác, giá cả "nhảy nhót" như hiện nay, nếu "chốt giá" trong thời gian dài là đồng nghĩa với rủi ro lập tức.

Kiến nghị bỏ thuế xuất khẩu gạo

Cũng theo ông Trương Thanh Phong, VFA sẽ họp HĐQT đưa ra phương án khuyến cáo doanh nghiệp tiếp tục mua lúa trong dân và chỉ bán gạo ra từ từ, không nên quá lo lắng, vì từ tháng 9 trở đi, nhu cầu gạo trên thế giới sẽ tăng trở lại. Cần nhớ rằng, lượng gạo thế giới cung ứng vẫn chưa đủ, giá không thể giảm mạnh nên đừng vội vã bán ra. Hiện nay một số khách hàng thấy tình hình trong nước như vậy đã làm áp lực với chúng ta chứ không phải giá gạo thế giới sẽ giảm nữa. VFA đã kiến nghị Chính phủ bỏ thu thuế xuất khẩu gạo. Thế giới chưa nước nào áp dụng thuế này. Thực tế thuế này đánh vào bà con nông dân và lại thu trong bối cảnh giá gạo thế giới có khuynh hướng giảm là không có lợi. Hơn nữa, mức thuế đánh lũy tiến xuất khẩu quá cao càng làm doanh nghiệp e ngại không mạnh tay mua lúa vào. Đồng thời, VFA đã chính thức có văn bản kiến nghị Thủ tướng Chính phủ và các bộ liên quan nên bỏ hoặc nâng mức sàn lên 800-900 USD/tấn.

Phó Chủ tịch VFA Trần Bá Hoàn cho biết thêm: Việc áp thuế xuất khẩu gạo gây bất lợi cho doanh nghiệp và nông dân. doanh nghiệp nếu ký hợp đồng xuất khẩu gạo giá 600 - 700 USD/tấn là phải chịu thuế, song các doanh nghiệp không bao giờ chịu lỗ nên họ sẽ thu mua lúa gạo của nông dân với giá thấp, kéo theo người nông dân cũng gặp khó khăn.

Huy Bình