Cơ quan cấp Giấy Chứng nhận đầu tư chỉ căn cứ vào các điều kiện quy định tại các văn bản do Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ ban hành. Không căn cứ vào các điều kiện đầu tư trong các văn bản do bộ, ngành và địa phương ban hành, trừ trường hợp bộ, ngành và địa phương ban hành theo sự ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ. Đây là quy định quan trọng đầu tiên tại dự thảo thông tư "Hướng dẫn một số nội dung về hoạt động đầu tư tại Việt Nam" đang được Bộ Kế hoạch và Đầu tư soạn thảo.

Tại hội thảo lấy ý kiến đóng góp cho dự thảo do VCCI phối hợp với Bộ KH-ĐT tổ chức vừa qua, nhiều chuyên gia và DN cho rằng, việc xây dựng một văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn hoạt động đầu tư vào thời điểm này là cần thiết. Tuy nhiên, Ban soạn thảo cần xem xét lại những nội dung hướng dẫn, không nên "ôm" quá nhiều nội dung trong dự thảo.

Không nên thêm bớt luật

Đây là lưu ý của ông Nguyễn Đình Cung - Viện nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương. Ông Cung nhận xét, dự thảo thông tư đã đưa vào quá nhiều nội dung. Không ít nội dung đã được quy định khá rõ ràng tại các văn bản quy phạm pháp luật khác lại được Ban soạn thảo đưa vào dự thảo làm rối thêm vấn đề. Ví dụ thế nào là người nước ngoài và người Việt Nam. Luật Đầu tư đã quy định người có quốc tịch nước ngoài là người nước ngoài. Vậy mà dự thảo lại "ôm" thêm việc giải thích đối tượng người Việt Nam định cư ở nước ngoài. Rồi đến việc quy định điều kiện đầu tư, điều kiện kinh doanh. Theo ông Cung, Ban soạn thảo nên gộp thành điều kiện gia nhập thị trường là những hạn chế của nhà đầu tư nước ngoài vào kinh doanh tại Việt Nam thế là đủ.

Dự thảo có nhiều điểm bất hợp lý ví dụ có tới 7 điều (từ điều 26 - 32) quy định liên quan tới việc thanh lý tài sản. Thực tế việc thanh lý tài sản khi dự án phá sản hay DN phá sản đã được quy định khá rõ trong Luật DN và Luật Đầu tư. Còn trong nền kinh tế hiện nay, một DN hoặc một nhà đầu tư có thể cùng một lúc triển khai nhiều dự án. Nếu họ thấy dự án nào không hiệu quả họ có thể thu về đầu tư vào một dự án khác đó là quyền của họ, đừng can thiệp quá sâu vào.

Nhiều nút mở

Thực tế, việc yêu cầu các chứng chỉ hành nghề đối với một số lĩnh vực hoạt động đầu tư ngay từ thời điểm đăng ký kinh doanh cũng như làm thủ tục đầu tư là không thực tế. Theo Luật gia Cao Bá Khoát - GĐ Cty Tư vấn K và cộng sự, việc quy định điều kiện đủ và cần để dự án chính thức được hoạt động khi có đủ các chứng chỉ hành nghề của những người liên quan theo quy định của pháp luật là 1 nút mở và tháo gỡ khó khăn bước đầu cho DN.

Bên cạnh đó, dự thảo thông tư cũng quy định, "dự án được thực hiện tại nhiều địa bàn khác nhau hoặc có nhiều lĩnh vực hoạt động khác nhau thì phải hạch toán riêng doanh thu và chi phí theo từng địa bàn hoặc theo từng lĩnh vực để hưởng ưu đãi cho từng địa bàn hoặc theo từng lĩnh vực hoạt động. Trường hợp không thể hạch toán riêng thì dự án sẽ được áp dụng mức ưu đãi theo địa bàn hoặc lĩnh vực có điều kiện hưởng ưu đãi thấp nhất". Đây là quy định không chỉ tạo điều kiện cho việc áp dụng Luật Đầu tư được cụ thể rõ ràng mà còn giúp cho nhiều địa phương xử lý được nhiều tình huống lách luật khôn khéo của DN. Như việc một DN có thể xin cấp phép đầu tư gộp nhiều hoạt động kinh doanh với nhiều mức ưu đãi khác nhau trong một giấy phép để được hưởng mức đầu tư cao nhất.

Bá Tú