Quả thực, khi Hạ Viện từ chối thông qua kế hoạch 700 tỷ USD hỗ trợ ngành tài chính đã có tác động dây chuyền khiến các thị trường chứng khoán lớn trên thế giới đều giảm điểm. Thị trường Việt Nam dù không thực sự có một liên thông chặt chẽ nhưng phần nào cũng ảnh hưởng tới tâm lý của nhà đầu tư. Tuy nhiên đây chỉ là yếu tố có tính tức thời, khó có khả năng gây ra các hiệu ứng tiêu cực kéo dài. Vì vậy, có thể sau một hai, phiên thì thị trường chứng khoán sẽ ổn định trở lại và đi theo các quy luật vốn có của mình.

Kế hoạch giải cứu thị trường tài chính của chính phủ Mỹ đối với Phố Wall mới chỉ được Thượng viện Mỹ thông qua, chúng ta còn phải chờ cho kế hoạch này được thông qua bởi Hạ Viện (có thể vào thứ 6 tuần này hoặc đầu tuần sau). Nhưng, chắc chắn trong thời gian ngắn nhất Quốc Hội Mỹ và Nhà Trắng sẽ phải đưa ra những biện pháp cuối cùng nhằm giải quyết dứt điểm tình hình khủng hoảng hiện nay bởi như theo lời Tổng thống Bush đã nói:  “Chúng ta đang ở trong một hoàn cảnh khẩn cấp và các hậu quả sẽ trở nên tồi tệ hơn nếu chúng ta không hành động”. Cũng như những thông tin từ người phát ngôn của Chính phủ Mỹ, chúng ta biết được rằng sẽ có một kế hoạch giải cứu mới sẽ được gấp rút bổ sung, theo chiều hướng là sửa đổi kế hoạch cũ trên cơ sở đàm phán thoả thuận lại với những ý kiến chống đối. Mọi người hy vọng kế hoạch này sẽ có ưu thế hơn so với bản kế hoạch cũ.

Đồng thời, trong buổi họp báo thường kỳ Chính phủ ngày 30/9/2008, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam - ông Nguyễn Văn Giàu đã cung cấp cho báo giới một số thông tin như sau: Sự phá sản của các ngân hàng, tập đoàn tài chính, bảo hiểm lớn của Mỹ không ảnh hưởng đến dự trữ ngoại hối của Việt Nam bởi 82% dự trữ ngoại hối của Việt Nam đang được gửi vào các ngân hàng có độ tin cậy và đảm bảo cao như ngân hàng trung ương của Mỹ và châu Âu, các tổ chức tài chính quốc tế có uy tín như IMF... Các tổ chức tài chính vừa rồi gặp khủng hoảng nặng nề dẫn tới phá sản hoặc bị sáp nhập, thì NHNN đều không có quan hệ tín dụng. Dự trữ ngoại tệ của Việt Nam tiếp tục gia tăng: đạt gần 22 tỷ USD.

Như vậy, mức độ rủi ro của nền kinh tế Việt Nam liên thông với sự khủng hoảng của thị trường tài chính Mỹ là rất thấp. Chúng tôi tin rằng tình hình cung cầu sẽ nhanh chóng được cải thiện, khi đó nhà đầu tư nhìn vào tính thanh khoản sôi động của thị trường chứng khoán sẽ trở lại giao dịch như bình thường.

- Vậy,bà có đánh giá như thế nào về việc giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài trong những phiên vừa qua và nhận định xu hướng mua – bán của khối này trong những phiên tới, thưa bà? 

Động thái của họ trong những ngày qua theo sát sự vận động chung của thị trường tài chính quốc tế. Phiên giao dịch 1/10 - phiên điều chỉnh của thị trường sau ngày hoảng loạn của thị trường toàn cầu, khối ngoại tham gia giao dịch rất ít. Có lẽ họ đang nghe ngóng và đánh giá hướng đi của thị trường tài chính toàn cầu, trước khi ra quyết định cho việc đầu tư/ cơ cấu lại danh mục tại thị trường Việt Nam. Khối ngoại nhìn chung có ưu thế về tiềm lực tài chính và khả năng tiếp cận thông tin và phân tích rất tốt. Chính vì vậy hành động của họ trong những thời điểm nhạy cảm thường nhanh nhạy hơn các nhà đầu tư nội. 

Trong thời gian tới, một số yếu tố có thể tác động tới giao dịch của khối này gồm: một là, do các yếu tố nội tại của nền kinh tế Việt Nam sẽ còn nhiều biến động như: lạm phát, lãi suất… và triển vọng phát triển của doanh nghiệp niêm yết trên sàn năm 2008 chưa thực sự lạc quan, giá cổ phiếu biến động thất thường. Các chỉ số như P/E hay EPS chung của thị trường chưa đủ sức hấp dẫn các nhà đầu tư. Việc các nhà đầu tư nước ngoài tiến hành bỏ vốn vào thị trường chứng khoán Việt Nam có thể làm mất đi cơ hội của họ nếu như đầu tư vào các thị trường khác có mức sinh lời cao hơn. Hai là, room của các doanh nghiệp niêm yết lớn, có tính thanh khoản tốt, được đánh cao như STB, ACB, SSI…không còn nhiều, trong khi đó quá trình IPO hay niêm yết lên sàn các tập đoàn Nhà Nước như: Mobiphone, Vinaphone, VCB… lại chưa có lộ trình cụ thể. Ba là, tình hình kinh tế toàn cầu lâm vào khó khăn nên việc các quỹ thuyết phục các nhà đầu tư nước ngoài bỏ thêm tiền vào thị trường sẽ cần phải thời gian để cân nhắc xem xét kỹ càng.  

Tuy nhiên, khi nguồn vốn của các quỹ có thâm niên tham gia thị trường bị chững lại thì các quỹ mới vẫn ra đời. Tính đến đầu tháng 9/2008, Trung tâm Lưu ký Chứng khoán đã cấp mã số giao dịch chứng khoán cho trên 12.000 nhà đầu tư nước ngoài, trong đó có hơn 800 mã của nhà đầu tư tổ chức và hơn 11.000 mã của nhà đầu tư cá nhân. Riêng trong tháng 8/2008 vừa qua đã có thêm 35 tổ chức và hơn 220 nhà đầu tư cá nhân mở tài khoản. Đặc điểm nổi bật của các quỹ này là các quỹ đầu tư mạo hiểm: thời gian nắm giữ cổ phiếu chỉ từ 6-12 tháng, thậm chí là lướt sóng. Do vậy mà nguồn vốn các quỹ này vào nhanh nhưng ra cũng nhanh. 

Tóm lại, theo tôi, sự thoái vốn của khối các nhà đầu tư nước ngoài chưa diễn ra nhưng những tác động của nguồn vốn ngoại này khó có khả năng hỗ trợ thật tích cực cho chỉ số Index đi lên trên cả hai sàn. Do vậy, xu hướng giao dịch của khối này trong thời gian sắp tới sẽ ở mức độ cầm chừng, cân nhắc lượng tiền giải ngân tỷ lệ thuận với mức lợi nhuận tìm được thông qua việc sàng lọc và đầu tư vào các công ty với giá rẻ nhưng có rủi ro thấp mà tiềm năng tăng trưởng cao.

- Yếu tố quyết định sự ổn định cũng như tăng trưởng của thị trường chứng khoán Việt Nam một phần quan trọng thuộc về yếu tố nội, trong đó bao gồm cả đối tượng là nhà đầu tư và nỗ lực từ chính những doanh nghiệp đang niêm yết. Vậy, bà đánh giá như thế nào về nội lực của thị trường chứng khoán Việt Nam và một số báo cáo kết quả quý III của các doanh nghiệp và xu hướng quý IV, thưa bà? 

Quả thực sự ổn định cũng như tăng trưởng của thị trường chứng khoán Việt Nam một phần thuộc về yếu tố nội. Trong đó, nhà đầu tư trong nước đóng một vai trò rất quan trọng, bởi hiện nay có tới gần 80% tài khoản giao dịch là của các nhà đầu tư cá nhân tham gia trên thị trường. Đặc điểm của nhóm các nhà đầu tư này là bị chi phối bởi yếu tố tâm lý trong các quyết định mua - bán cổ phiếu. Thị trường chứng khoán Việt Nam đã chứng kiến nhiều phiên tăng - giảm điểm bất thường trên sàn. Điều này được giải thích là do sự lạc quan quá mức khi giá cổ phiếu lên giá và thái độ bi quan thái quá khi giá xuống. 

Trước tình hình chung của nền kinh tế, phần lớn các doanh nghiệp đã gặp khó khăn về vấn đề thiếu vốn, đội giá lên của chi phí. Theo tình hình dự báo của chúng tôi, các công ty ít chịu ảnh hưởng của lạm phát (ví dụ như chi phí đầu vào rất thấp hoặc đã có dự trữ lớn về nguyên vật liệu khi mua ở mức giá thấp) cũng như vay nợ ít sẽ chiếm được ưu thế so với các công ty khác trong báo cáo quý III lần này. Báo cáo kết quả quý III đặc biệt quan trọng đối với các cổ phiếu bluechips, bởi đây là các cổ phiếu có tính dẫn dắt thị trường, chiếm tỷ trọng lớn trong sự thay đổi của chỉ số Index.

Còn về dài hạn, xu hướng thị trường có thể phụ thuộc vào giá các cổ phiếu của nhóm ngành nghề sản xuất kinh doanh là các mặt hàng thiết yếu, phục vụ cho nhu cầu vào dịp Tết cuối năm như: thực phẩm, hàng tiêu dùng… Còn lại, đối với các doanh nghiệp khác thì thời điểm từ nay đến cuối năm là khoảng thời gian thanh toán các khoản nợ vay đáo hạn cho ngân hàng cũng như các khoản phải trả người bán, đặc biệt là các công ty trong những ngành như: sản xuất công nghiệp: thép, xi măng…

Việc thực thi các nhóm giải pháp nhằm kiềm chế lạm phát (đi cùng với đó là hạ thấp mục tiêu tăng trưởng), đã bắt đầu thu được những thành quả nhất định. Quý III có lẽ sẽ là quý có kết quả kinh doanh kém nhất trong năm của phần lớn các doanh nghiệp. Tình hình sẽ tốt hơn trong quý IV tới. 

-Theo bà, từ nay đến cuối năm thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ diễn biến như thế nào? 

Thứ ba, ảnh hưởng của lãi suất cơ bản và lãi suất cho vay. Việc điều chỉnh giảm lãi suất với mức cao hơn hay không thì tuỳ thuộc vào tình hình kiềm chế tốc độ tăng CPI ở mức hợp lý và tốc độ tăng trưởng kinh tế phù hợp nhằm cân bằng giữa lạm phát và tăng trưởng. Tuy nhiên, nếu nhìn vào động thái giữ nguyên lãi suất cơ bản 14% thì quyết định trên cho thấy, NHNN vẫn kiên trì thực hiện chính sách tiền tệ thắt chặt, ưu tiên cho kiềm chế lạm phát hơn là thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.  

Và còn phụ thuộc vào kết quả kinh doanh cả năm của các doanh nghiệp. Mặc dù các doanh nghiệp đã có những dự định cụ thể cho kế hoạch sản xuất trong năm 2008 như: thực hiện tích trữ nguyên vật liệu đầu vào, lựa chọn các khoản vay thích hợp nhưng những diễn biến khó lường của cả những yếu tố vĩ mô và vi mô cũng đã gây những tác động không nhỏ cho mức lợi nhuận của mỗi doanh nghiệp trên sàn vào cuối năm 2008.  

Nhà đầu tư đã chứng kiến chỉ số VN-Index và HaSTC-index có sự sụt giảm tới hơn 70% từ cuối năm 2007 cho tới tháng 6/2008. Khả năng đi xuống sâu như trong giai đoạn nửa đầu năm 2008 vừa qua khó có thể lặp lại bởi, nhà đầu tư đã có sự cân nhắc kỹ càng trước mỗi quyết định mua bán một loại cổ phiếu nào đó. Các giao dịch trong hai tháng 7/2008 và 8/2008 cho thấy sự ngập ngừng của thị trường xét về trung hạn. Sự cân bằng về mặt cung cầu cổ phiếu đã giữ cho chỉ số trên cả hai sàn luôn chỉ dao động trong các ngưỡng hỗ trợ và kháng cự nhất định (từ 420-560 đối với chỉ số VNIndex và 130-180 đối với chỉ số HaSTC-Index).  

Nam Phương thực hiện