Cuộc khủng hoảng của thị trường tài chính Mỹ khiến các doanh nghiệp xuất khẩu, trong đó có các doanh nghiệp Việt Nam vào thị trường này trở nên khó khăn hơn bao giờ hết. Là một trong những thị trường nhập khẩu chủ lực các mặt hàng như dệt may, giày da, thuỷ sản,... “cửa” vào thị trường Mỹ đang có nguy cơ bị thu hẹp. Trước những thách thức này doanh nghiệp Việt Nam cần phải tìm cho mình hướng đi mới: mở rộng xuất khẩu sang những thị trường khác, phát triển thị trường nội địa...

Qua trao đổi với DĐDN, đa số các doanh nghiệp và các chuyên gia đều có nhận định chung, mặc dù sức ảnh hưởng của nền kinh tế Việt Nam trước việc các ngân hàng Mỹ sụp đổ là không nhiều nhưng với những doanh nghiệp đang có hàng XK sang Mỹ chắc chắn bị ảnh hưởng không nhỏ, nhất là khâu thanh toán. Lời khuyên của các chuyên gia là ở thời điểm này các doanh nghiệp cần bình tĩnh và tìm ra hướng giải quyết bằng cách tìm các thị trường mới để tránh rủi ro.

Tiến sĩ Võ Trí Thành - Trưởng ban Nghiên cứu chính sách hội nhập kinh tế quốc tế (Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế trung ương) nhận định, thị trường tài chính Mỹ gặp khó khăn sẽ suy giảm sức cầu của thị trường, nhiều doanh nghiệp cũng đã biết trước điều này để tìm thị trường khác. Tuy nhiên, thị trường Mỹ có ảnh hưởng rất lớn tới thị trường thế giới nên ngay cả khi doanh nghiệp tìm thị trường khác thì không phải đã hết khó khăn. Điều quan trọng là doanh nghiệp phải tìm hiểu phân khúc thị trường cho mặt hàng mình XK bởi sự ảnh hưởng của mỗi thị trường cũng khác nhau.

Theo các chuyên gia, một trong những mặt hàng XK của Việt Nam được coi là có tác động nhiều nhất trước sự cố đổ vỡ hàng loạt ngân hàng của Mỹ là dệt may, nền kinh tế Mỹ gặp khó đang khiến sức mua của thị trường này giảm so với những năm trước.

Điều đáng mừng là hiện nay, một số doanh nghiệp đã chủ động tìm kiếm thị trường mới. Ví dụ, Dệt Thái Tuấn, Dệt Phước Thịnh, Dệt Phước Long đã xuất khẩu được vải gấm sang Trung Đông; dệt may  May Phương Đông lần đầu tiên có mặt ở Nam Mỹ, CH Czech; sản phẩm thời trang Việt Nam đã được XK chính ngạch qua Algeria; một số doanh nghiệp trong nước đã hoàn tất quá trình chinh phục thêm hai quốc gia thuộc EU khi vừa giới thiệu những lô hàng đầu tiên vào Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha...

Hiệp hội Dệt May dự báo năm nay XK vào thị trường Mỹ sẽ vào khoảng 5 tỷ USD, và tăng trưởng sẽ vào khoảng 18%, tốc độ tăng vào thị trường này đang bắt đầu chậm lại do  kinh tế Mỹ đang gặp khó khăn, ngay bản thân các doanh nghiệp dệt may cũng đang có hướng giảm XK vào thị trường Mỹ do không muốn tăng trưởng quá nóng vào thị trường này bởi có nhiều rủi ro kiện chống bán phá giá. Đa số các doanh nghiệp đang có hướng XK sang các thị trường khác như EU, Nhật Bản... Thị trường Châu Âu năm 2008 tăng trưởng khoảng 24%.

Ông Vũ Đình Tân - Phó Giám đốc Cty may Minh Trí, một doanh nghiệp có lượng XK lớn vào thị trường Mỹ cho biết, do lường trước được thị truờng Mỹ sẽ gặp khó khăn nên ngay từ giữa năm 2008, lãnh đạo Cty đã có chủ trương tìm những thị trường mới cho XK, Cty đặc biệt chú trọng tới thị trường EU, Nhật Bản. Trong năm 2008, thị phần XK của Minh Trí sang EU, Nhật Bản đã tăng khoảng 10% so với năm 2007.

Không chỉ riêng trong lĩnh vực dệt may, các doanh nghiệp có hàng hóa xuất khẩu vào thị trường Mỹ cũng tự chủ động tìm chiến lược an toàn cho doanh nghiệp mình. Ông Nguyễn Anh Kết - Tổng Giám đốc Cty cổ phần Thanh Hà nhận định hướng chính của các doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh hiện nay là phải củng cố lại thị phần tại thị trường nội địa và khu vực. doanh nghiệp không nên nhắm vào một thị trường nhất định, phải biết phân thị trường để tránh rủi ro. Theo ông hiện có rất nhiều thị trường  khác có nhu cầu không thua kém gì thị trường Mỹ như EU, Nhật Bản, Hàn Quốc... nhất là thị trường Châu Phi, lâu nay doanh nghiệp Việt Nam vẫn chưa chú trọng.

Theo các chuyên gia, từ trước tới nay đa số các doanh nghiệp XK của Việt Nam chỉ chú trọng đến thị trường lớn như Mỹ, EU... mà ít chú ý tới thị trường Châu Á, nhất là những nước, vùng lãnh thổ phát triển như Hàn Quốc, Singapore, Đài Loan... Đây là những thị trường ổn định, không quá khắt khe mà thị hiếu và văn hoá tiêu dùng gần giống nguời Việt Nam. Đây có thể là một hướng đi mới mà doanh nghiệp nên lưu ý trong bối cảnh hiện nay.

Quốc Anh