Đến thời điểm này, các công ty niêm yết đã công bố kết quả kinh doanh quý 3 và luỹ kế 3 quý đầu năm 2008. Những báo cáo này đều cho thấy tình hình khả quan dù tình hình kinh tế thế giới và Việt Nam đang gặp nhiều khó khăn.

Điểm chung lớn nhất trong báo cáo giải trình của các doanh nghiệp niêm yết ở thời điểm quý 3 là do tình hình kinh tế khó khăn chung, ảnh hưởng lạm phát dẫn đến chi phí đầu vào gia tăng, trong khi giá bán ra không thể tăng tương ứng; lãi suất ngân hàng cao nên chi phí sử dụng vốn tăng lên, sức mua giảm mạnh cả thị trường xuất khẩu và trong nước…Ngoài việc na ná nhau ở các báo cáo giải trình, không một công ty nào đưa ra được giải pháp khắc phục cho quý sau - đó là bức xúc lớn nhất của nhà đầu tư. Nhiều nhà đầu tư kỳ vọng ban điều hành các công ty có những giải pháp để làm thế nào vượt qua khó khăn, đảm bảo được kết quả kinh doanh của công ty chứ không phải là kể lể.

Theo ông Lê Đạt Chí -Khoa Tài chính doanh nghiệp (Đại học Kinh tế Tp.HCM), nếu chỉ quan tâm đến con số tuyệt đối về lợi nhuận, phần trăm tăng trưởng lợi nhuận so với cùng kỳ và quý trước là chưa đủ. Bởi lợi nhuận đôi khi không phản ánh hoạt động thật sự của doanh nghiệp vì bị ảnh hưởng bởi chính sách thuế khác nhau cũng như việc trích khấu hao khác nhau của doanh nghiệp. Các nhà đầu tư nên xem phần lợi nhuận có chủ yếu từ hoạt động chính hay từ nguồn thu khác...Mặt khác, theo ông Chí, cũng nên cẩn trọng với các con số trong báo cáo tài chính có thể bị “hoán đổi” nhằm làm đẹp con số lợi nhuận. Ông Chí cho rằng, quý 4 sẽ phản ánh rõ nét trích lập dự phòng. Do đo, nhà đầu tư cần theo dõi giá vốn.

Theo các chuyên gia, những thông tin mà doanh nghiệp cung cấp trong báo cáo tài chính thường không đầy đủ, thường là thông tin liên quan tới dự phòng giảm giá hàng tồn kho, giảm giá chứng khoán, sụt giảm thị phần, sụt giảm về các hợp đồng ký kết hay rủi ro về thị trường xuất khẩu, rủi ro các khoản nợ khó đòi...Còn các thông tin bị "thổi phồng" khiến nhà đầu tư ngộ nhận và mua vào cổ phiếu chủ yếu liên quan tới giá trị bất động sản, tài sản hữu hình hoặc vô hình có giá trị sổ sách quá thấp vì không có số liệu quá khứ hợp lý để căn cứ.

Thời gian còn lại của quý 4/2008 không nhiều. Tình hình khó khăn của nền kinh tế thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng vẫn sẽ còn tiếp diễn. Các cổ đông vẫn đang hồi hộp không biết kết quả kinh doanh của các công ty niêm yết có đạt được mức kế hoạch đưa ra đầu năm hay không? Nếu không đạt thì giảm bao nhiêu phần trăm?... Bởi vậy, phần giải trình sơ sài và chung chung của các công ty vô hình chung lại làm nhà đầu tư thêm thất vọng.

Vì vậy, nhà đầu tư nên tỉnh táo với những cổ phiếu có vốn đầu tư tài chính lớn. Và quan trọng là cần phân tích dòng tiền của doanh nghiệp; không nên chỉ chú trọng đến lợi nhuận, bởi lợi nhuận có thể được tạo ra bởi các thủ thuật kế toán...

N.Phương tổng hợp