Nhà máy sữa Thống Nhất (NM) tại phường Trường Thọ (Q Thủ Đức, TP HCM), xây dựng từ năm 1963 và đến sau năm 1975 được Cty CP sữa Việt Nam (Vinamilk) tiếp quản. Trong thời gian gần đây, nhiều người dân sống xung quanh cho rằng NM đang gây ra ô nhiễm môi trường từ khói bụi, tiếng ồn và nước thải. Các cơ quan chức năng đã vào cuộc. Vậy liệu NM sữa Thống Nhất có gây ô nhiễm môi trường ?

Phản ánh nhiều nhất là người dân sống tại ngõ 33, khu phố 6, phường Trường Thọ. Đây là khu vực tiếp giáp gần với lưu vực họng nước xả thải của NM. Hầu hết, các hộ dân sống quanh đây đều cho rằng: Các hoạt động của NM đang gây ảnh hưởng rất nhiều đến đời sống người dân. Đầu tiên là khí thải, tiếng ồn và nguồn nước thải ra bị ô nhiễm. Nhất là những ngày mất điện, NM sử dụng máy nổ để sản xuất thì tiếng ồn càng lớn.

Ngoài ra, NM còn có nhiều nhánh nước thải ra con suối bằng vòi, cống, máng mà theo phản ánh của người dân, có mùi chua, hôi khó chịu. Gần đây, do ẩm thấp và nguồn nước ô nhiễm, bọ gậy xuất hiện nhiều. Ngay ông Nguyễn Thanh Hải - Chủ tịch UBND phường Trường Thọ cũng khá bức xúc về tình hình ô nhiễm này.

Theo thiết kế, hiện công suất đạt 142 triệu lít sữa các loại/năm, NM hoạt động sản xuất trên tổng diện tích 27.000 m2, tại số 12 đường Đặng Văn Bi. Mỗi ngày NM sẽ thải ra khoảng trên 900 m3 nước; cùng khí thải từ việc đốt dầu FO cho hệ thống lò hơi. Toàn bộ hệ thống nước xả thải được bố trí xả ra kênh Thái Bình.

Trước những bức xúc này, chúng tôi đã trực tiếp làm việc với lãnh đạo NM. KS Nguyễn Văn Huấn - GĐ NM sữa Thống Nhất cho biết: "Hệ thống xử lý nước thải của NM đưa vào sử dụng từ tháng 9/2003, với tổng mức đầu tư 450.000 USD. Đến nay, hệ thống nước thải vẫn hoạt động ổn định và cứ 6 tháng một lần NM lại tổ chức kiểm tra, đánh giá tình trạng của hệ thống nước thải này. NM cũng chỉ có duy nhất một họng nước thải chính bắt trực tiếp từ bể nước thải đã qua xử lý và một họng nước nhỏ để phục vụ xả nước mưa...".

Ông Huấn khẳng định: Ở đây không có chuyện NM xả nước thải chưa qua xử lý ra môi trường. Đồng thời, trong quá trình sản xuất nếu xảy ra sự cố đều có báo cáo về phòng Tài nguyên Môi trường của quận. Ông Huấn cũng trực tiếp đưa chúng tôi đi tham quan hệ thống xử lý nước thải của NM và trên thực tế ngay tại bể nước chứa cuối cùng đã qua xử lý để thải ra ngoài được thả cá diêu hồng, cùng nhiều loại cá khác.

Trước những phản ánh từ phía người dân, vừa qua đoàn kiểm tra hoạt động của Sở Tài nguyên Môi trường TP HCM cũng đã có cuộc làm việc tại NM và có kết luận khá rõ ràng. Cụ thể: Do đặc thù vị trí sản xuất của NM, thiết bị chủ yếu lắp đặt ở phía sau NM (nơi tiếp giáp nhiều với khu vực dân cư xung quanh) do đó có tác động lớn về tiếng ồn, tác động nhiệt lượng thừa lớn từ hoạt động của các ống khói, hệ thống cung cấp nồi hơi của NM. Hệ thống thu gom nước mưa chưa được thu gom triệt để, do đó có thể xảy ra tình trạng nước thải của NM xả ra kênh rạch có màu, mùi...

Đoàn kiểm tra cũng đưa ra hướng xử lý, giải quyết là đề nghị NM khắc phục, cải tạo hệ thống thoát nước mưa, lắp đặt các hệ thống cống xả nước mưa trực tiếp ra kênh, rạch, đảm bảo thu gom toàn bộ nước sản xuất, nước sinh hoạt phải thu gom, xử lý trước khi thải ra môi trường bên ngoài, đề nghị UBND quận, UBND phường kiểm tra giám sát cải tạo hệ thống thoát nước của NM.

Như vậy, ban đầu có thể khẳng định nước thải của NM sữa Thống Nhất có màu, mùi chỉ là do hệ thống thu gom nước mưa chưa hoàn chỉnh, dẫn đến nước xả ra ngoài có màu, mùi.

Theo thực tế NM cũng thường xuyên có các đợt kiểm tra mức độ ô nhiễm và những tác động của sản xuất ảnh hưởng đến môi trường xung quanh. Trong đó, theo báo cáo kết quả giám sát môi trường NM do Khoa Công nghệ Môi trường Trường ĐH Nông Lâm TP HCM vào tháng 10/2008 đã có kết luận: "NM đã thực hiện nghiêm chỉnh các phương án hạn chế ô nhiễm và tác động môi trường do các hoạt động sản xuất, duy trì và vận hành liên tục các hệ thống xử lý nước thải, khí thải, tiếng ồn.

Các chỉ tiêu nước thải sau khi xử lý đều đạt TCVN 5945-2005; khí thải công nghiệp thải ra từ các lò hơi sau khi xử lý đạt TCVN 5939-2005; chất lượng không khí xung quanh nhà máy đạt TCVN 5939-2005; chất lượng lượng nước ngầm tại 2 giếng ngầm đang khai thác của NM đạt TCVN 5944-2005; chất thải rắn được giám sát theo quy định trong Sổ quản lý chủ nguồn thải do Sở TN và MT TP HCM cấp ngày 7/11/2007".

Đồng thời NM cũng cam kết thực hiện đúng các quy định xử lý các chất thải, nước thải, khí thải không để gây ô nhiễm môi trường. Ngoài ra, các kết quả khảo sát đo đạc môi trường do Viện NC khoa học kỹ thuật bảo hộ lao động về nước thải và kết quả đo môi trường không khí do TT đào tạo và phát triển sắc ký TP HCM, cùng kết quả phân tích mẫu nước của TT thì kết quả đều cho thấy đạt TCVN và không phát hiện thấy dấu hiệu của việc gây ô nhiễm môi trường.   

Xung quanh vấn đề này, chúng tôi đã được bà Nguyễn Thị Thanh Hòa - Phó TGĐ Cty CP sữa Việt Nam (Vinamilk) khẳng định: NM luôn thực hiện đúng các quy định đầu tư, quy trình xử lý hệ thống nước thải. Cty đã được chứng nhận chứng chỉ ISO 14.000, mọi hoạt động được giám sát chặt chẽ bởi chứng chỉ này.

Phương Nam - Bảo Tuấn