Gần 100 doanh nhân Việt kiều, 50 doanh nhân trong nước, lãnh đạo các bộ ngành, lãnh đạo 15 tỉnh thành phố đã tham dự hội nghị "Doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài với sự nghiệp xây dựng, phát triển và hội nhập quốc tế của Việt Nam" tại Đà Nẵng trong hai ngày 21 - 22/09/2006. Các doanh nhân cùng dòng máu Việt đã cùng nhau gặp gỡ, giao lưu, tìm kiếm cơ hội cho việc liên kết làm ăn hiệu quả. Đồng thời, đây cũng là dịp để Doanh nhân Việt kiều cũng giải bày những vướn mắc trong quá trình đầu tư tại nước nhà. Hơn 50 ý kiến tâm huyết đóng góp vì một đất nước Việt Nam giàu mạnh đã được đại diện chính phủ, Bộ Ngọai Giao, Bộ kế hoạch đầu tư ghi nhận giải quyết. Nhân sự kiện này, Báo Diễn Đàn Doanh Nghiệp đã ghi nhận một số ý kiến của các doanh nhân Kiều bào...

Ông Nguyễn Xuân Thu (Việt Kiều Úc) chân thành: “Cả cuộc đời tôi đi làm thuê để kiếm sống, 25 năm bôn ba xứ người giờ đây tôi muốn về làm thuê trên chính quê hương mình. Cuộc sống của Việt kiều ở nước ngoài và khi về Việt Nam rất khác nhau nên cần phải nói đúng sự thật những gì mình có đừng để nhiều người ảo tưởng về Việt Kiều. Đất nước ta còn nghèo, rất cần những doanh nhân Việt Kiều có cái tâm hướng đến người nghèo, đừng quá chú trọng đến lợi nhuận mà bất chấp khó khăn của người dân nghèo”.

Ông Nguyễn Ngọc Mỹ (Việt Kiều Mỹ) - Chủ nhiệm câu lạc bộ Việt kiều: “Chúng tôi rất cần sự quan tâm đúng mức của chính phủ. Theo cơ chế hiện nay, phần lớn Việt kiều đầu tư về nước đều gián tiếp thông qua người thân. Chính phủ ta cần nghiên cứu hoàn thiện hơn hành lang pháp lý, nhất là Luật phá sản để kiều bào yên tâm khi đầu tư về Việt Nam. Chúng tôi đầu tư kết hợp với một đơn vị có thu, chúng tôi là doanh nghiệp sử dụng hệ thống kế toán riêng nhưng đơn vị có thu lại sử dụng hệ thống kế toán của nhà nước cho nên không thống nhất”.

Ông Phạm Minh Hải - Việt kiều Đức: “Cơ chế hỗ trợ nguồn nhân lực đồng nhất giữa nơi khó khăn và nơi thuận lợi làm cho doanh nghiệp chúng tôi điêu đứng. Chúng tôi đầu tư ngành dệt may vào một vùng khó khăn ở Thanh Hóa, nơi công nhân phải qua đào tạo mới sử dụng được chứ không sử dụng ngay như ở thành phố. Và, khi đào tạo xong rồi nhân công lại bỏ đi nơi khác có điều kiện làm việc tốt hơn. Trình độ dân trí ở vùng này chưa cao nên rất khó đào tạo nên những nhà quản lý giỏi, tuyển dụng ở nơi khác đến lại không dễ dàng. Cơ chế không chịu trách nhiệm của cơ quan công quyền (trình dự án lên nhưng họ không trả lời) đã tiêu tốn của chúng tôi rất nhiều tiền và tâm huyết”.

Ông Nguyễn Bình (Việt kiều Canada): “Cơ chế “một cửa” ở Canada khác xa với cơ chế “một cửa” ở nước ta. Khi có dự án, cơ quan phát triển đầu tư có một người đứng ra chịu trách nhiệm xử lý công việc. Người này sẽ liên hệ với các cơ quan liên quan xin giấy phép đầu tư xây dựng cho dự án. Ngoài ra, họ còn liên kết cơ quan cư trú, trường học, xin việc làm.... cho vợ con của chủ dự án. Bởi lẽ chính chủ dự án đã mang tiền bạc, công việc làm cho người dân nước họ nên là người làm công ăn lương của chính phủ anh phải có trách nhiệm giúp đỡ nhiệt tình cho đơn vị nào đến đầu tư vào Canada. Các cơ quan công quyền ở đây liên kết rất chặt chẽ và sẵn sàng hỗ trợ công việc lẫn nhau cho nên chỉ cẩn ngày, một doanh nghiệp đã có thể hoạt động trong khi nước ta trong chừng ấy thời gian chỉ mới có giấy phép”.

Ông Nguyễn Bá Anh - Chủ tịch Hiệp hội doanh nhân tại Nga: “Cộng đồng người Việt ở Nga đầu tư về Việt Nam số lượng vốn rất lớn. Tuy nhiên doanh nghiệp ở Nga hoạt động theo hình thức tạm cư, vì nhiều lý do pháp lý mà chưa thể đầu lớn trực tiếp về Việt Nam. Kim ngạch xuất khẩu chính ngạch năm 2006 đạt 1,2 tỷ USD nhưng có thể tăng cao hơn nữa. Thị trường Nga đầy tiềm năng, nhất là đối với các mặt hàng nông sản, thủy sản, thực phẩm chế biến, rau quả tươi, hàng may mặc, thủ công mỹ nghệ, cơ khí ite6u dùng, điện tử... Phát triển đất nước không chỉ bằng cách đầu tư về nước mà có thể đầu tư ngược ra nước ngoài những mặc hàng thế mạnh của Việt Nam sẽ mang lại nguồn ngoại tệ cao hơn cho đất nước”.

Ông Đặng Xuân Nghĩa (Việt kiều Mỹ): “Chính quyền Trung ương và địa phương không thống nhất khiến tâm huyết của tôi bị bào mòn. Tôi bán cả gia sản bên Mỹ để về xây dựng một làng văn hóa thuần Việt ở Hội An. Ngoài mục đích kinh doanh chúng tôi muốn gìn giữ những làng nghề truyền thống của cha ông ta đang bị mai một. Nhưng trong quá trình triển khai dự án, chính quyền địa phương xử lý công việc còn nhập nhằng giữa luật pháp và tình cảm, không nhiệt tình ủng hộ việc giải phóng mặt bằng, thủ tục hành chính. Đầu tư khu du lịch sinh thái làng quê, chúng tôi nhận khách từ nước ngoài nhưng khi đến nơi đây du khách chỉ được dừng chân 10 phút đồng hồ trong khi muốn tái hiện lại làng nghề làng quê cần đến 2 giờ. Lý do chính là hướng dẫn viên đưa khách đi hết shop này đến shop khác mua hàng để hưởng hoa hồng hơn là đến nơi mà lợi nhuận của họ không có bao nhiêu. Đất nước chúng ta sắp gia nhập WTO nhưng nhiều khâu còn thiếu tính chuyên nghiệp”.

Ông Trần Đạt Duy (Việt kiều Úc - Tổng Giám đốc công ty TNHH Hải Vân): “Trên thực tế, nhu cầu đầu tư vào Việt Nam của bà con Việt kiều rất lớn và đa dạng nhưng vai trò của Ủy Ban về người Việt Nam ở nước ngoài chưa thể đáp ứng được đòi hỏi của họ. Vì vậy cần nâng tầm cơ quan này (có thể trực thuộc Chính Phủ). Đầu tư về Việt Nam là tâm huyết rất lớn của đông đảo kiều bào vì vậy cần tháo gỡ bớt những cơ chế sách nhiễu rờm rà để người Việt Nam ở nước ngoài có niềm tin về quê đầu tư”.

Bà Trần Quỳnh (Việt kiều Úc 35 tuổi): “Tư vấn đầu tư, thiết kế, kiến trúc, xây dựng, ngân hàng, giáo dục và bảo hiểm là một trong những ngành thế mạnh rất phát triển tại Úc. Các công ty trogn lĩnh vực này rất hứng thú với thị trường nước ta. Những Việt kiều trẻ thế hệ chúng tôi muốn mang chúng về đầu tư tại Việt Nam. Mức sống người dân ta ngàng càng cao, chúng tôi mong muốn xây dựng ở Việt Nam những khu đô thị phát triển theo tiêu chuẩn quốc tế nhưng vẫn đậm đà mang phong cách Việt.

Ông Nguyễn Thanh Phong - Việt kiều Pháp - Giám đốc nhà máy công ty Baconco: “Chúng tôi nỗ lực trang bị cho mình một trình độ năng lực chất lượng từ nước Pháp. Quay về quê hương, chúng tôi cần sự thử thách ở một môi trường khác để tìm kiếm sự thành công mới”.

Ông Nguyễn Xuân Phúc - Phó chủ nhiệm thường trực Văn phòng Chính phủ: “Chính phủ và nhân dân cả nước tin vào chữ tâm và chữ nhẫn của bà con, rất mong muốn sự đóng góp của bà con kiều bào. Chính phủ sẽ cùng các cấp tạo mọi điều kiện thuận lợi, tháo gỡ ách tắc bất cập về thủ tục hành chính, nạn nhũng nhiễu, tạo ra môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng đối với mọi người, để bà con yên tâm về đầu tư xây dựng quê hương giàu mạnh. Mong muốn bà con đoàn kết đóng góp ý kiến nhiều hơn để những thủ tục ngày càng hoàn thiện. Kiều bào hãy tin tưởng vào chính sách đổi mới, hội nhập của đất nước và hãy tiếp tục góp phần xây dựng quê hương...".

Ông Nguyễn Ngọc Phúc - Thứ trưởng Bộ kế hoạch đầu tư: “Gần 3 triệu người dân Việt Nam đang sinh sống ở 90 nước và vùng lãnh thổ trên thế giới (trong đó có khoảng 300.000 trí thức) với tổng thu nhập hàng năm khoảng 30 tỷ USD. Đến nay, đã có gần 1.600 dự án của Việt kiều đầu tư vào Việt Nam theo luật Khuyến khích đầu tư trong nước và Luật đầu tư nước ngoài tổng vốn đầu tư hơn 760 triệu USD. Phần lớn tập trung đầu tư vào lĩnh vực công nghiệp (chiếm gần 67% về số dự án và 48,6% tổng vốn đầu tư), thương mại dịch vụ (19% về số dự án và 31% tổng vốn đầu tư)....”. Trong khi đó chỉ tính riêng trong vòng 5 năm từ 2001 đến 2005 lượng ngoại tệ của người Việt định cư ở nước ngoài chuyển về Việt Nam gần 16 tỷ USD. Như vậy, nguồn kiều hối chuyển về nước khá lớn nhưng chưa được phát huy hiệu quả trong hoạt động đầu tư kinh doanh.

Hội nghị đã đề cử một Ban vận động thành lập "Hiệp hội doanh nhân Việt Nam ở nước ngoài" gồm 17 thành viên. Ông Phạm Nhật Vượng (Ucraina) được cử làm Trưởng ban và 5 phó ban là các ông Phạm Minh Nam (Anh), Phạm Văn Thành (Canada), Trịnh Việt Dũng (CH Séc), Đỗ Xuân Hoàng (Nga), Nguyễn Thanh Hùng (Chủ tịch HĐQT Tập đoàn SOVICO và liên doanh Furama).