Điều 5 DTL quy định về nguyên tắc xử lí tham nhũng như sau:

1.Mọi hành vi tham nhũng đều phải được phát hiện, ngăn chặn và xử lí kịp thời, nghiêm minh;

2.Người có hành vi tham nhũng ở bất kì cương vị, chức vụ nào đều phải bị xử lí theo quy định của pháp luật;

3.Tài sản tham nhũng phải được thu hồi, tịch thu; người có hành vi tham nhũng gây thiệt hại thì phải bồi thường, bồi hoàn theo quy định của pháp luật;

4.Người có hành vi tham nhũng nhưng đã chủ động khai báo, tích cục hạn chế thiệt hại do hành vi trái pháp luật của mình gây ra, tự giác nộp lại tài sản đã tham nhũng thì tuỳ theo từng trường hợp mà được xem xét giảm nhẹ hoặc miễn xử lí kỉ luật, giảm nhẹ hình phạt hoặc miễn truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật;

5.Việc xử lí tham nhũng phải được thực hiện công khai theo quy định của pháp luật;

6.Người có hành vi tham nhũng đã nghỉ hưu, thôi việc, chuyển công tác vẫn phải chịu trách nhiệm về hành vi tham nhũng do mình đã thực hiện.

Chúng tôi cho rằng, về những nguyên tắc xử lí tham nhũng theo Điều 5 nêu trên, có những vấn đề sau cần được nghiên cứu, bổ sung:

Một là, quy định còn mang nặng tính nguyên lý. Trong sáu nguyên tắc đã nêu, có bốn nguyên tắc từ thứ 2 đến thứ 5 việc xử lí được sử dụng cụm từ "theo quy định của pháp luật". Trong điều kiện hiện nay ở nước ta hiện nay, đây là cụm từ có thể hiểu theo rất nhiều nghĩa. Hơn nữa, trong những năm vừa qua, hệ thống văn bản pháp luật của nước ta đã khá nhiều nhưng tham nhũng vẫn xảy ra nghiêm trọng và ngày càng tinh vi. Vì vậy, trong phạm vi có thể được cần quy định cụ thể hơn về vấn đề này, tức là chỉ rõ sẽ xử lí theo luật nào.

Hai là, quy định "Người có hành vi tham nhũng ở bất kì cương vị, chức vụ nào đều phải bị xử lí theo quy định của pháp luật" liệu có tính khả thi ở nước ta hiện nay? Hơn nữa, khi người có chức vụ, quyền hạn trong việc xử lí tham nhũng; cán bộ, công chức, quan chức trong các cơ quan bảo vệ pháp luật lại tham nhũng thì xử lí như thế nào?

Ba là, quy định "Tài sản tham nhũng phải được thu hồi, tịch thu; người có hành vi tham nhũng gây thiệt hại thì phải bồi thường, bồi hoàn theo quy định của pháp luật" là chưa triệt để. Bởi lẽ, những kẻ tham nhũng rất tinh vi. Tài sản có được do tham nhũng thường đứng tên người khác, do đó việc thu hồi, tịch thu "theo quy định của pháp luật" là khó có thể thực hiện được. Vì vậy, cầnquy định cụ thể hơn về vấn đề này trong Luật Phòng, chống tham nhũng.

Từ những phân tích trên, xin đề nghị sửa lại Điều 5 như sau:

Điều 5. Nguyên tắc xử lí tham nhũng:

1.Mọi hành vi tham nhũng đều phải được phát hiện, ngăn chặn và xử lí kịp thời, nghiêm minh;

2.Người có hành vi tham nhũng ở bất kì cương vị, chức vụ nào đều phải bị xử lí theo quy định của pháp luật. Người có chức vụ, quyền hạn trong việc xử lí tham nhũng; cán bộ, công chức, quan chức trong các cơ quan bảo vệ pháp luật có hành vi tham nhũng trong việc xử lí tham nhũng sẽ bị xử lí với hình phạt cao hơn trong trường hợp bình thường.

3.Tài sản tham nhũng phải được thu hồi, tịch thu; người có hành vi tham nhũng gây thiệt hại thì phải bồi thường, bồi hoàn theo quy định của pháp luật. Những tài sản do tham nhũng mà có đã được chuyển cho người khác đứng tên quyền sở hữu, đã chuyển cho người thừa kế khi người có hành vi tham nhũng đã chết cũng phải được thu hồi, tịch thu về cho ngân sách nhà nước hoặc trả lại cho tổ chức, pháp nhân bị thiệt hại.

4.Người có hành vi tham nhũng nhưng đã chủ động khai báo, tích cục hạn chế thiệt hại do hành vi trái pháp luật của mình gây ra, tự giác nộp lại tài sản đã tham nhũng thì tuỳ theo từng trường hợp mà được xem xét giảm nhẹ hoặc miễn xử lí kỉ luật, giảm nhẹ hình phạt hoặc miễn truy cứu trách nhiệm hình sự theo qui định của pháp luật;

5.Việc xử lí tham nhũng phải được thực hiện công khai.

6.Người có hành vi tham nhũng đã nghỉ hưu, thôi việc, chuyển công tác vẫn phải chịu trách nhiệm về hành vi tham nhũng do mình đã thực hiện.

Luật gia Vũ Xuân Tiền - Giám đốc Cty tư vấn VFAM VN