Trên 30 năm ở cương vị lãnh đạo, ông coi Cty xây dựng số 2 Điện Biên như ngôi nhà của mình. Đã bước sang cái tuổi "nhĩ nhĩ thuận" nhưng ông vẫn tâm niệm một điều: còn sức khoẻ, còn khả năng cống hiến thì phải làm hết mình. Đó là Giám đốc Hà Văn Các.

Sinh năm 1942 trong một gia đình nông dân nghèo vùng biển Nga Giáp, Nga Sơn, Thanh Hoá. Tốt nghiệp Trung học phổ thông được cử về công tác ở Tổng cục Lâm nghiệp Việt Nam. Năm 1965 đi theo tiếng gọi của Đảng tham gia chương trình phát triển kinh tế- xã hội ở Lai Châu. Từng nắm giữ cương vị chủ chốt của văn phòng thị trấn trực thuộc tỉnh Lai Châu, văn phòng thị uỷ thị xã Lai Châu. Năm 1971 được cử về làm đội trưởng đội xây dựng thị trấn Lai Châu- tiền thân của Cty xây dựng số 2 Điện Biên và gắn bó từ đó đến nay.

Vượt lũ- an cư - lạc nghiệp

Vừa tạm thời ổn định sau khi đất nước chuyển từ nền kinh tế bao cấp sang cơ chế thị trường, năm 1990 trận lũ lịch sử đã phá huỷ hoàn toàn thiết bị, máy móc, phương tiện vận tải, kho tàng... của Cty. Cán bộ công nhân viên mất hết nhà cửa. Trước tình cảnh đó ông đưa ra giải pháp tình thế: vay tạm số quỹ còn lại trong két sắt của công ty chia cho các hộ gia đình để cứu đói, cứu bệnh; động viên mọi thành viên trong Cty hỗ trợ lẫn nhau xây dựng lại nhà cửa. Cty trở lại xuất phát điểm gần như từ số không. Vấn đề đặt ra hàng đầu trong giai đoạn này là phải có công trình để đưa DN trở lại hoạt động bình thường, tạo việc làm và nguồn thu cho người lao động. Đích thân ông phải đi hàng trăm km đường rừng đến các vùng sâu vùng xa, vùng biên giới để kí hợp đồng dù là công trình nhỏ. Tạm ổn. Năm 1994, Cty được lệnh chuyển về thị xã Điện Biên Phủ, một lần nữa ông lại phải làm công tác tư tưởng cho cán bộ công nhân viên. Việc đầu tiên mà ông thực hiện đó là tạo chỗ ở mới cho trên 200 hộ gia đình để họ an cư lạc nghiệp... Thị trường quen thuộc không còn, ông lại tiếp tục hành trình tìm việc một lần nữa. Sau 10 năm, đến nay doanh thu mỗi năm của Cty tăng trưởng bình quân 30 - 40%. Thu nhập bình quân của người lao động đạt 1,5 triệu đồng/tháng. Uy tín của Cty được khẳng định bằng nhiều công trình lớn có chất lượng cao.

Lợi nhuận không phải là tất cả!

Nhớ cách đây đúng một năm, tôi, người đồng nghiệp và ông ngồi lắc lư trên chiến xe bán tải vượt qua gần 200 km đường rừng lên công trường Mường Nhé. Ông tâm sự: "Suốt 30 năm qua không nơi nào trên mảnh đất Lai Châu này mà tôi chưa từng đặt chân, không có nơi nào mà Cty xây dựng số 2 Điện Biên chưa tới. Mường Nhé là một huyện mới tách, đường vào còn khó khăn nhưng chúng tôi xác định khó đến mấy cũng phải làm, là doanh nghiệp chúng tôi luôn đặt lợi nhuận lên hàng đầu nhưng không phải là tất cả. Làm sao phải gắn được sự phát triển của DN với việc thúc đẩy kinh tế - xã hội của địa phương. Người giám đốc ở dưới xuôi có thể ngồi một chỗ để điều hành mọi công việc. Còn ở đây, thông tin liên lạc rất hạn chế, mình phải đi thị sát, kiểm tra trực tiếp. Đó cũng là cách động viên cán bộ công nhân viên làm việc nhiệt tình. Bây giờ việc đi lại đã dễ dàng hơn chứ ngày trước, có công trình phải đi bộ hàng ngày trời mới đến nơi. Cũng may trời phú cho sức khoẻ chứ không...".Trong bữa cơm trưa hôm đó ông ngồi ăn cơm cùng công nhân, hỏi thăm sức khoẻ từng người. Tính ông xuề xoà khiến tôi cảm thấy không có ranh giới giữa một vị giám đốc và những người công nhân. Qua chuyến đi ấy tôi thực sự thấy khâm phục về sức khỏe phi thường cũng như cách làm việc, cách cư xử của ông. Và biết thêm rằng hầu như tháng nào ông cũng có ít nhất là 2 chuyến đi như vậy. Sau chuyến đi Mường Nhé đúng một ngày ông lại bay xuống Hà Nội để chuẩn bị việc xây dựng nhà ga sân bay Điện Biên. "Năm tới kỷ niệm 50 năm chiến thắng Điện Biên Phủ, có rất nhiều công trình được thi công. Là một trong những Cty xây dựng hàng đầu của tỉnh tôi rất muốn để lại ấn tượng tốt đẹp cho du khách khi đến thăm Điện Biên"- ông nói.

Năm nay đúng vào những ngày kỷ niệm 50 năm chiến thắng Điện Biên Phủ tôi có dịp trở lại Điện Biên. Bây giờ tỉnh lị Điện Biên đã trở thành TP Điện Biên. Một nhà ga sân bay mới, khang trang, tiện nghi có thể đáp ứng 5 chuyến bay một ngày đã được đưa vào sử dụng phục vụ cho nhu cầu của khách du lịch đến Điện Biên sau gần một năm xây dựng. ước mơ rút ngắn thời gian đi lại giữa Điện Biên với miền xuôi đã được thực hiện, những trăn trở của lãnh đạo tỉnh về việc cải tạo hệ thống giao thông cũng phần nào được tháo gỡ. Ngay giữa thành phố là Trung tâm hội nghị văn hoá mới được khánh thành đã trở thành địa điểm tổ chức các hoạt động văn hoá, giao lưu lớn trong thời gian vừa qua và là nơi tổ chức lễ kỷ niệm 50 năm chiến thắng Điện Biên Phủ. Một trụ sở tỉnh uỷ Điện Biên uy nghi ngụ trên quả đồi nằm ngay sát đồi D1 được Bộ Xây dựng công nhận là "công trình xây dựng chất lượng cao" năm 2001. Ngoài ra, phải kể đến công trình nhà máy giấy Lai Châu, Khu tái định cư mẫu Sipaphìn... Tất cả các công trình đó đều do Cty xây dựng số 2 Điện Biên đảm nhiệm. ở Điện Biên đây là những công trình được đánh giá đồ sộ vào bậc nhất và có tính thẩm mỹ cao phù hợp với quy hoạch kiến trúc tổng thể toàn thành phố. Nhiều người có chung nhận xét: Cty xây dựng số 2 Điện Biên đã góp phần không nhỏ tạo nên diện mạo đô thị Điện Biên hôm nay.

Gặp lại, thấy ông có vẻ gầy hơn. áp lực của công việc với một khối lượng công trình lớn phải đảm bảo tiến độ đúng thời hạn phục vụ cho lễ kỷ niệm 50 năm chiến thắng Điện Biên Phủ khiến ông chạy đôn chạy đáo suốt một năm ròng nhưng tôi thấy niềm vui lộ rõ trên khuôn mặt ông.

Cty như một gia đình lớn

- Xin ông cho biết bí quyết dẫn tới thành công của Cty?

"Tôi nghĩ mọi thành công đều xuất phát từ cách làm, cách của tôi là thu phục nhân tâm. Hiện nay hầu hết lao động được tuyển vào Cty đều là con em các gia đình dân tộc của địa phương bởi đặc điểm các công trình thường nằm ở các vùng sâu vùng xa. Với lại đây cũng là cách gắn sự phát triển của DN với việc nâng cao đời sống kinh tế - xã hội cho đồng bào các dân tộc vùng cao. ở họ có những ưu điểm và cũng có nhiều hạn chế nhưng làm sao mình phải biết phát huy ưu điểm của họ, gắn kết họ với nhau tạo hiệu quả cho công việc. Bên cạnh đó phải tìm hiểu để biết tường tận về hoàn cảnh của từng người, chia sẻ giúp đỡ họ những lúc khó khăn. Để họ thấy Cty như một gia đình lớn."

- Vậy còn phương châm của ông trong kinh doanh?

"Có một nguyên tắc mà bất kỳ doanh nghiệp xây dựng nào muốn thành công cũng phải tuân thủ, đó là: giá thành thấp; chất lượng cao, tiến độ đảm bảo. Giải quyết hợp lý mối quan hệ này là biện pháp tích cực nhất để nâng cao sức cạnh tranh. Tôi cũng giữ nguyên tắc đó nhưng để làm được điều này thì DN phải đổi mới công nghệ, đổi mới cơ chế quản lý..." Ngoài việc đầu tư hàng chục tỷ đồng để mua sắm thêm máy móc thiết bị mới, ông còn cho xây dựng mô hình quản lý trực tuyến. Thông qua mô hình này những khó khăn đã được tháo gỡ kịp thời, lực lượng lao động gián tiếp giảm khoảng 20% và được Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam cấp Bằng Lao động sáng tạo. Bên cạnh đó, hàng loạt giải pháp đồng bộ được ông thực hiện như; cử cán bộ đi đào tạo về quản lý, kĩ thuật cao, đào tạo tại chỗ công nhân tay nghề cao, tạo cơ chế chính sách thu hút chuyên gia và thợ bậc cao từ miền xuôi lên làm hợp đồng, huy động nguồn vốn từ chính cán bộ công nhân viên của Cty... Từ đó ngoài việc thi công các công trình xây dựng ông cùng ban lãnh đạo công ty còn mở rộng hoạt động sang các lĩnh vực khác như: thi công thuỷ điện nhỏ và vừa, sản xuất vật liệu xây dựng, chế biến gỗ, kinh doanh dịch vụ khách sạn... Những nỗ lực trên đã được ghi nhận bằng việc năm 2000, Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới cho Cty. Riêng ông được công nhận là chiến sĩ thi đua toàn quốc, năm 2001 ông tiếp tục được Chính phủ tặng thưởng Huân chương Lao động hạng 3.

- Đâu là sự khác biệt giữa giám đốc DN xây dựng ở miền núi và giám đốc DN xây dựng ở thành phố, thưa ông?

"Mỗi nơi đều có những thuận lợi và bất lợi riêng nhưng tôi nghĩ làm giám đốc, đặc biệt là ngành xây dựng ở một tỉnh miền núi thì phải vừa là một người lính, một người thợ, một nhà tâm lý, một nhà quản lý... Là người lính với tinh thần dũng cảm, chấp nhận hi sinh, không ngại gian khổ, một người thợ để gắn bó với người lao động, là nhà tâm lý để nắm được tâm tư tình cảm, nguyện vọng của mọi người, nhưng trên tất cả vẫn phải là một nhà quản lý với cái đầu tỉnh táo để có một tầm nhìn, một cách làm hiệu quả."

- Nhiều người cho rằng là DN nhà nước tại địa phương DN của ông thường được lãnh đạo tỉnh ưu ái dành cho các công trình trọng điểm có gía trị xây dựng lớn, ông nghĩ gì về điều này?

Chúng ta đang trong nền kinh tế thị trường, DN phải tuân thủ theo những nguyên tắc của nó. Như ở trên đã nói, đối với DN làm xây dựng nếu kết hợp hài hòa được 3 yếu tố trong mối quan hệ đối nghịch là chất lượng, tiến độ và giá cả thì sẽ nâng cao được sức cạnh tranh. Đây chính là mấu chốt để Cty tôi trúng thầu và thắng thầu.

Con cái là tài sản lớn nhất

Khi hỏi về chuyện gia đình ông bảo: "Bây giờ thì tôi có thể yên tâm rồi, các con tôi đều đã tốt nghiệp đại học và có việc làm ổn định. Tôi nghĩ giàu có đến đâu không biết nhưng nếu con cái không thành đạt thì đó là điều đáng nghĩ, đáng buồn nhất. Con cái mới là tài sản lớn nhất."

Phan Nam