Hẹn tới hẹn lui mới gặp được chị, thời gian của người làm kinh doanh luôn sít sao. Và hơn nữa, có lẽ không gì bực mình bằng khi đang bận rộn lo lắng về công việc lại phải tiếp vài vị phóng viên cứ nhằng nhẵng hỏi về đời tư của mình, thế mà chị vẫn tiếp chúng tôi thật dịu dàng niềm nở...Nhìn người phụ nữ mềm mại, tươi tắn này, ít ai nghĩ chị là giám đốc, càng ít người biết rằng chị cũng từng "xông xáo" nơi xứ người trong những chuyến đi tìm kiếm và mở rộng thị trường xuất khẩu lao động (XKLĐ).

Những năm gần đây, XKLĐ là hoạt động phát triển kinh tế mang tính chiến lược của VN, góp phần giải quyết nhân lực dôi dư và xoá đói giảm nghèo. Tìm kiếm và mở rộng các thị trường luôn là nỗi lo và "kỳ công" của các DN. Trong số đó, Trung tâm XKLĐ - thuộc Công ty xây dựng và thương mại (TRAENCO), Bộ Giao thông vận tải là một trong những DN đi tiên phong. Trung tâm đã xuất hàng chục nghìn lao động (LĐ) đi Nhật Bản, Đài Loan, Malaysia (riêng thị trường này TRAENCO đã xuất khoảng hơn 9.000 LĐ)... Đặc biệt, ở thị trường Đài Loan, TRAENCO có mối quan hệ rất "hữu hảo" với tập đoàn Nhật Nguyệt Quang - một tập đoàn có công việc đều và mức lương tương đối cao cho công nhân ở nước này. Là Giám đốc Trung tâm XKLĐ, có thể nói chị Nguyễn Thị Thanh Nhàn đã có rất nhiều đóng góp cho những thành công đó. Tìm "bà giám đốc", người ta sẽ ngỡ ngàng khi gặp chị Nhàn, cảm giác ban đầu là sự ấm áp chân thành từ ánh mắt nụ cười -điều "hơi hiếm" trong giới kinh doanh và những cuộc tiếp xúc xã giao.

- Người ta thường nói để thành công trên thương trường và trên cương vị một người lãnh đạo rất khó. Với nam giới đã vậy, với phụ nữ càng khó hơn?

Tôi không đặt vấn đề giới nặng như vậy. Dù là nam giới hay phụ nữ thì cũng có những điểm mạnh, điểm yếu riêng... Có chăng, những thử thách của cuộc sống và công việc chỉ đến theo những con đường khác nhau mà thôi. Nam giới thường tự tin, mạnh mẽ, lý trí, phản ứng nhanh và quyết đoán... nên được đánh giá là thích hợp cho cương vị lãnh đạo. Nhưng điểm lợi thế của phụ nữ lại là sự mềm mại linh hoạt trong ứng xử cũng như biết "cương - nhu" đúng lúc. Khi cần, họ biết nhân nhượng, dừng lại, thậm chí lùi một bước để giành phần thắng sau cùng - đó là phẩm chất tự nhiên chứ không phải sử dụng quá nhiều nỗ lực hoặc "tiểu xảo". Với lại, trong giới nào cũng có người thế này người thế khác, khó mà nhận định chung chung lắm!

- Vậy với riêng chị?

Tôi tự nhận mình là một phụ nữ rất nóng tính nên phải kiềm chế rất nhiều trong những trường hợp có xung đột mâu thuẫn gay gắt (cười), cũng phải rèn cho mình sự dẻo dai để chế ngự bản thân và thích nghi được những áp lực của công việc và cuộc sống.

- Chị có thể nói thêm một chút về những áp lực ấy không? Chị có muốn "kêu ca" gì về những điều mình phải chịu đựng không?

Phải gọi là phụ nữ cởi mở hơn chứ! Còn nói về áp lực thì cũng tương đối đấy! Tôi đã rất nhiều khi nản chí nhưng vẫn phải gồng mình, vì cảm thấy mình phải có trách nhiệm với cương vị mà mình đang giữ, với những quyết định của mình. Với tôi, áp lực đến từ nhiều phía: những hợp đồng ký với đối tác, áp lực từ phía gia đình vì tôi không thể dành đủ thời gian cần thiết cho những người thân; những khó khăn thuộc về giới như sức khỏe - tôi phải đi công tác nước ngoài rất nhiều, thân gái dặm trường cũng chẳng sung sướng gì. Rồi có một số đối tác ở Trung Đông - đạo Hồi có những quy định rất nghiêm khắc đối với nữ giới nên cũng khó cho mình một chút... Hiện nay, Trung tâm có hàng ngàn LĐ đang làm việc tại nước ngoài, nếu mình "buông tay" để người khác làm thay có thể sẽ làm cho họ gặp khó khăn. Tôi không đề cao cá nhân, nhưng dù sao cũng đã thay mặt công ty để gây dựng những mối quan hệ rất tốt với các đối tác trong thời gian qua. Nếu mình không cố gắng theo đuổi công việc, người làm thay không có mối quan hệ tốt, sẽ rất khó giải quyết khi có các vấn đề phát sinh. Đây là điều rất quan trọng, nhiều khi ảnh hưởng quyết định đến việc đối tác nhượng bộ, hợp tác giúp đỡ hoặc khăng khăng đòi giải quyết thẳng băng theo các điều khoản trong hợp đồng.

- Một ngày của chị được bắt đầu như thế nào?

Thì... cũng như những người khác cùng cương vị thôi. Khoảng 7 h sáng ra khỏi nhà và trở về lúc 10 - 11 h đêm. Công việc mà...

- To tiếng cãi vã, gây lộn dường như là chuyện thường thấy giữa người lao động và Cty XKLĐ?

Chuyện tiền bạc, công việc liên quan đến con người bao giờ cũng là vấn đề nhạy cảm. Nếu không giải quyết thận trọng, thấu tình đạt lý thì rất dễ gây nên mâu thuẫn. Toàn là các vấn đề của người LĐ và gia đình họ thôi, ai cũng muốn gặp đích thân giám đốc chứ "không thèm" qua nhân viên hay cán bộ chuyên trách! Với lại mình cũng muốn trực tiếp gặp và giải thích để họ hiểu và yên tâm hơn. Nhiều khi có những người rất quá khích hoặc đang nóng giận, nói chung là cũng mệt lắm. Chẳng hạn như có vụ LĐ thuyền viên thiệt mạng do trốn ra ngoài bất hợp pháp bằng cách nhảy xuống biển, hay LĐ trốn ra ngoài mà chưa liên lạc với gia đình... bị coi là mất tích. Gia đình không hiểu- thậm chí nghe những tin đồn vu vơ - hoặc cố tình quy kết nên đến làm rầm rĩ lên, lại phải đem cả lý và tình ra mà thuyết phục, giảng giải. Nhưng chúng tôi cũng rất hiểu họ, nhiều khi để lo được một chuyến đi cho con em là cả một gia tài, phải vay mượn chạy vạy... nên rất kỳ vọng và lo lắng. Chính vì thế Công ty và Trung tâm luôn cố gắng trong khả năng có thể để hỗ trợ người LĐ bằng nhiều hình thức như hỗ trợ một phần tiền, thu xếp việc làm khi LĐ buộc phải về nước do vi phạm hợp đồng... Người VN mình là vậy, đôi khi "một trăm cái lý không bằng một tý cái tình", nếu cứ cứng nhắc thì nhiều khi hỏng việc! Nhưng cũng đáng buồn là nhiều khi người LĐ "bất biết" nỗ lực của DN, cố tình trây ì trong một số vụ việc, trường hợp này chúng tôi bắt buộc phải có biện pháp cứng rắn.

- Cụ thể đó là vụ việc nào?

Đó là vấn đề nợ phí của đối tượng sinh viên do công ty đưa đi Đài Loan mà vừa qua một số báo đã đưa. Số sinh viên này không chịu nộp khoản phí 10% theo quy định. Thậm chí có mang các quy định pháp luật liên quan đến cho các em xem thì các em vẫn trả lời tỉnh bơ là "Em biết, nhưng không nộp vì thấy nó không hợp với em!". Hết nói! Các em còn thách thức chúng tôi kiện thì "may ra chúng em sẽ nộp". Lần này chúng tôi quyết định không nhân nhượng và sẽ đưa vụ việc này ra pháp luật.

- Vậy TRAENCO còn "dám" đưa sinh viên đi theo hình thức LĐXK nữa không?

Vẫn phải tiếp tục chứ, VN ta có câu "Chớ thấy sóng cả mà ngã tay chèo" mà. Tất nhiên, sẽ phải có một số biện pháp thích hợp...

Chị Nhàn nói về công việc của mình, giọng nửa như hài hước, nửa như pha chút chua chát là "phải quan tâm đến rất nhiều việc nhiều người". Chốc chốc câu chuyện của chúng tôi lại bị ngắt quãng bởi những hồi chuông điện thoại hay các nhân viên vào xin ý kiến và chữ ký... Dường như quả là có một "bà Nhàn giám đốc" đang đối diện chúng tôi. Lặng lẽ nghe chị nói, quan sát chị điều hành công việc cũng như giải quyết những vấn đề cấp dưới báo cáo mới thấy nghị lực và sự cứng cáp tiềm ẩn trong dáng vẻ dịu dàng của người phụ nữ này. Khi cần, chị rất quyết đoán và uy lực. Cái uy lực cần có của người điều hành công việc, còn khi nhấp chén trà trở về câu chuyện, lại là một người phụ nữ rất đỗi nữ tính, nhẹ nhàng.

- Vài năm gần đây phải kể đến sự bùng nổ của các DN XKLĐ. Những DN tiên phong, những người làm ăn đứng đắn nhiều khi chịu thiệt hại do chính những DN làm ăn chụp giật. Đã có việc rút giấy phép hoạt động XKLĐ của một số DN, nhưng dường như thị trường này vẫn còn ngổn ngang lắm?

Chúng ta có một môi trường kinh doanh ngày càng cởi mở hơn, cho phép các DN có thể mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh, thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh hơn. Nhưng làm XKLĐ không hề đơn giản như người ta tưởng. DN XKLĐ trước hếtphải có đạo đức kinh doanh, giữ chữ tín nếu muốn tồn tại lâu dài. Còn nếu làm ăn chụp giật, trước sau DN sẽ phải đối mặt với các vụ kiện cáo, tai tiếng sẽ cản trở trực tiếp đến kinh doanh. Đúng là hoạt động XKLĐ của ta còn tồn tại nhiều vấn đề. Còn có các DN làm ăn chụp giật, ví dụ như việc liên kết với các đại lý để thu gom người có nhu cầu đi lao động nước ngoài. Ngoài hóa đơn thu tiền của mình thì không cần biết đến việc đại lý thu bao nhiêu tiền môi giới (hoặc có biết nhưng lờ đi). Việc đào tạo người lao động không đến nơi đến chốn, không có trách nhiệm với người lao động khi đã sang nước ngoài cũng gây ranhững hậu quả không nhỏ. Đó là chưa nói đến việc cạnh tranh thiếu sòng phẳng, tranh giành hợp đồng... nhưng tôi tin, nếu có trách nhiệm thực sự với công việc, nỗ lực mở mang thị trường và quan hệ tốt với các đối tác, chúng ta sẽ gây dựng được chữ tín, và phát triển hơn nữa việc đưa người đi lao động nước ngoài. Thương trường khắc nghiệt cũng dần đào tải các DN chụp giật.

- Bận công việc, thời gian chị dành cho gia đình sắp xếp thế nào?

Do công việc rất bận, thời gian tôi dành cho gia đình không nhiều. Có thể nói, tôi ít được nhìn thấy các con. Tôi đành giao chúng cho ông bà ngoại dạy dỗ, kèm cặp... và cố gắng một tuần dành ra một buổi để kiểm tra bài tập và sách vở, chơi với con...

- Lúc nào cũng nghe chị nói về công việc, chị có nghĩ rằng cuộc sống của mình quá khô khan?

Nghe nhạc khi rảnh rỗi, tôi hầu như ít những sở thích riêng vì mọi mối quan tâm đều dành cho công việc chán mình thế đấy. Tôi quan niệm rằng mình nên sống tốt - tự mình nỗ lực sống tốt hơn nữa: đối xử thiện chí với mọi người, điều quan trọng nhất là giữ uy tín, hứa thì phải cố gắng làm bằng được. Tôi trọng chữ Tín và rèn chữ Nhẫn. Bí quyết thành công ư? Làm gì có bí quyết, theo tôi quan trọng nhất là phải cố gắng. Mọi điều kéo theo sự cố gắng đó sẽ là làm thế nào để giải quyết vấn đề tốt nhất trong khả năng của mình và điều kiện xung quanh.

Tôi nghe kể về chị Nhàn đã lâu. Ngoài bằng ĐH thì với 4 ngoại ngữ sử dụng thành thạo, chị còn là tấm gương cho rất nhiều nhân viên trẻ học tập. Các đồng nghiệp nam cũng nể chị, họ đánh giá cao chị ở khả năng thương thuyết, sự năng động và bản lĩnh. Nói "sau lưng" nhưng một vài người nhận xét rất thẳng thắn: "chị Nhàn sắc sảo nhưng rất tinh tế, là kiểu người "khôn ngoan" theo cách đánh giá của dân gian -"biết điều" và thông minh, bản lĩnh. Chị đã thu phục nhân tâm bằng sự công bằng của một vị sếp, nhưng cũng bằng cả sự đối đãi quan tâm rất chân thành của một người đồng nghiệp, người chị, người bạn. Chúng tôi thực sự cảm động và ngạc nhiên khi nghe một nhân viên nữ vốn là LĐ từ Đài Loan về làm việc tại công ty, cô nói rất giản dị : "Em cảm giác như là em chị Nhàn chứ không chỉ là nhân viên. Chị ấy thương bọn em lắm!"

Ai nói rằng nơi thương trường và công sở chỉ có chuyện làm ăn, tiền bạc và công việc?!

Tường Linh thực hiện