Sau hơn 30 năm bế tắc do "phay FA” chặn lối, những người thợ đào lò thuộc Phân xưởng đào lò đá số 5 của Cty Than Mạo Khê đã làm nên một kỳ tích: khống chế phay "FA” và chinh phục nó.

Hàng trăm triệu tấn than dưới mức - 80 mét so với mực nước biển sẽ vĩnh viễn nằm sâu trong lòng đất nếu đường lò xuyên vỉa Tây Bắc I không đào qua nổi phay “FA”.

Sức mạnh "phay FA”

Ngay từ những năm 60 của thế kỷ 20, Cty Than Mạo Khê đã tìm cách xuống sâu để khai thác than ở mức +30 đến -80 m và hơn nữa. Tháng 8/1971, phương án này đã được Chính phủ phê duyệt. Sau nhiều lần phải tạm dừng thi công, việc xuống sâu -80 m vẫn là bài toán hóc búa và nung nấu Cty Than Mạo Khê.

Phay “FA” như một lực cản khổng lồ tưởng không vượt qua nổi. Nó có biên độ dịch chuyển từ vài trăm đến 1.500 m, chiều rộng đới phá huỷ trung bình tới 20 m, phay dài 8,5 km, độ dốc từ 73-82 độ, đất đá trong phay là một khối hỗn hợp đất đá và bùn nước. Phải khống chế được phay “FA” thì mới có thể đào lò qua nó được. Đó là câu hỏi luôn thôi thúc những người thợ mỏ Mạo Khê nhưng không dễ trả lời.

Bơm phụt vữa xi măng lấp đầy phay “FA” là một giải pháp được đặt ra. Tuy nhiên, giải pháp đó đã vấp phải nhiều phương án, nhiều quan điểm đối chọi. Nhưng cuối cùngtất cả cũng được thống nhất. Để bơm phụt vữa vào phay “FA”, người ta khoan 12 lỗ khoan có tổng chiều dài trên 1.200 m và có đường kính 130 mm. Sau đó, lồìng ống thép chịu áp lực vào 12 lỗ khoan này. Để việc lồng ống thép suôn sẻ, độ lệch cho phép của các lỗ khoan phải nhỏ hơn... 1 độ/100m. Đây là một điều kiện kỹ thuật rất ngặt nghèo, song những người thợ mỏ đã vượt qua. Tiếp theo là việc bơm phụt vữa xi măng đựợc thực hiện. Ròng rã 18 tháng, Phân xưởng đào lò đá số 5 đã phải bơm phụt với áp lực 30 at để phụt một khối lượng lớn vữa xi măng dược phối trộn từ... 3.000 tấn xi măng xuống phay “FA”... Phương án xử lý gia cố địa tầng phay “FA” bằng cách phụt vữa xi măng để đào lò xuyên vỉa Tây Bắc I mức -80 m thành công là công nghệ đào lò qua phay đầu tiên được áp dụng tại VN.

Vinh quang thuộc về những người thợ mỏ

Thành công của công nghệ phụt vữa xi măng để đào lò qua phay đã mở ra một khai trường mới với trữ lượng hàng trăm nghìn tấn than, làm sống lại một vùng mỏ, đảm bảo công ăn việc làm ổn định lâu dài cho gần 6.000 thợ mỏ. Việc chinh phục và khống chế được phay “FA” sau hơn 30 năm còn mở ra hướng đi mới - Mạo Khê có thể tiếp tục xuống sâu hơn để khai thác than ở mức -150 m hoặc hơn nữa mà không khuất phục bất cứ trở ngại nào.

Với tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, mới đây Phân xưởng đào lò đá số 5 thuộc Cty Than Mạo Khê đã được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý: Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới.

Hữu Định