Trong tâm trí người VN, Côn Đảo từng là "địa ngục trần gian" nhưng với tiềm năng vốn có cùng chiến lược phát triển, Côn Đảo hứa hẹn sẽ trở thành khu kinh tế du lịch hiện đại, đặc sắc mang tầm cỡ khu vực và quốc tế. Một “Đảo Ngọc” giữa biển trời đang dần toả sáng.

Lỗi hẹn mãi, cuối cùng chúng tôi có chuyến công tác Côn Đảo. Từ TP HCM, chưa đến 1 giờ đồng chuyến bay đã được hạ cánh tại sân bay Côn Sơn lúc gần 11 giờ trưa. Những cơn gió biển thổi mạnh nhưng vẫn không thể làm dịu đi cái nắng đầu mùa của huyện đảo, làm cho con đường độc đạo dài 12 km chạy từ sân bay dẫn về trung tâm hành chính huyện dường như thêm dài.

Hiên ngang trước biển

Ngay đầu thị trấn Côn Đảo là hàng dương chạy dài theo bãi biển, theo đó là khu đài tưởng niệm người nữ Anh hùng LLVTND Võ Thị Sáu. Đối với thế hệ trẻ, chỉ nghe theo những lời kể hoặc theo dòng lịch sử để lại và nhất là với người lần đầu đặt chân lên đảo, hình dáng chị Sáu vẫn đang hiên ngang trước biển. Ngay gần đó, vươn cao tầm mắt xa xa là nghĩa trang Hàng Dương, nơi yên nghỉ của gần 2.000 người chiến sĩ cách mạng đã chết và hi sinh tại Côn Đảo.

Côn Đảo đẹp như một “chuỗi ngọc” với 16 hòn đảo - tổng diện tích tự nhiên 76,71 km2. Sau giải phóng, nơi đây được gọi là quận Côn Đảo và trở thành đặc khu Côn Đảo - Vũng Tàu. Đến năm 1991 được chính thức đổi thành huyện Côn Đảo trực thuộc tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Đến nay, Côn Đảo vẫn là huyện duy nhất của VN không có đơn vị hành chính cấp phường, xã mà được chia thành 9 khu dân cư với gần 6.000 người dân sinh sống.

Côn Đảo từng được coi là "đảo ngục". Trong thời kỳ chống Pháp và Mỹ, Côn Đảo được bọn chúng xây dựng thành hệ thống với 8 trại tù, 2 khu biệt lập chuồng cọp và 1 khu biệt lập chuồng bò, tập trung ở đảo lớn, trở thành điểm giam cầm những chiến sĩ cách mạng yêu nước. Trải qua 113 năm đô hộ đã có trên 200.000 lượt người bị giam cầm. Thời kỳ cao điểm nhất vào những năm 1969 đến năm 1972 có trên 12.000 người bị giam cầm tại Côn Đảo. Chỉ tính riêng trại tù Phú Sơn, được Pháp xây dựng từ tháng 3 năm 1862, với 10 phòng giam, thời kỳ cao điểm nhất đã giam giữ trên 2.000 tù nhân. Trải qua nhiều cuộc tra tấn với những hình thức cực kỳ dã man đã có gần 20.000 chiến sĩ đã anh dũng hi sinh. Đến nay, hình ảnh của những người chiến sĩ cách mạng vẫn còn nguyên trong tâm trí người dân Côn Đảo. Trong đó, chị Võ Thị Sáu được người dân luôn coi là "Nữ thần che chắn cho Côn Đảo". Thời điểm chúng tôi có mặt tại Côn Đảo còn gần 2 tháng nữa là đến ngày giỗ của chị Sáu nhưng nhiều người dân đã chọn cho mình những món quà nhỏ bé dâng tặng chị. Ông Lưu Văn Nhi - Phó Giám đốc Ban Quản lý di tích lịch sử Côn Đảo cho biết: "Năm nào vào ngày 23/01, Ban Quản lý cùng những người dân Côn Đảo tổ chức đám giỗ chị Sáu và tất cả đều xuất phát tấm lòng của người dân huyện đảo hướng về chị...".

Tình người nơi huyện đảo

Một góc đường Tôn Đức Thắng

Côn Đảo ngày nay trở nên đẹp và thơ lạ lùng! Chạy dọc theo đảo là những con đường nhựa cùng những ngôi nhà cổ kính được xây dựng từ thời Pháp, Mỹ nằm xen kẽ bởi là những ngôi nhà kiến trúc hiện đại tạo nên bộ mặt mới của Côn Đảo. Cùng với đó là 18 điểm tham quan du lịch với những cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp đến say lòng người, cảnh sắc kỳ thú của biển, trời được thiên nhiên ban tặng làm xoá dần trong tôi hình ảnh của một nơi "địa ngục trần gian". Đặc biệt hơn cả là tình người luôn được toát ra từ mỗi người dân đảo. Họ đón khách luôn với những ánh mắt trìu mến, nụ cười trên môi. Theo ông Nguyễn Minh Thủ - Trưởng đài Phát thanh - Truyền hình Côn Đảo đây là một trong những nét văn hoá và được coi là "đặc sản" của Côn Đảo.

Chiều đến, khi nắng nhạt dần sau những dãy núi đá, người dân Côn Đảo không ai bảo ai đổ ra tuyến đường ven biển mang tên người chiến sĩ cách mạng Tôn Đức Thắng. Con đường xanh và sạch, cùng với những tán lá bàng hàng trăm năm tuổi, được trồng từ thời Pháp vẫn rì rào trước gió làm lên một âm hưởng của biển. Người thì đi bộ tập thể dục, người ngồi hóng giá dưới tán lá bàng cổ thụ, quyện lẫn với đó là khách du lịch đến từ đất liền làm tôi nhận thấy mình như nhỏ trong một không khí đầm ấm của huyện đảo. Đáng chú ý hơn cả là bãi tắm chạy dọc theo bãi biển, được những ngọn sóng trong vắt vỗ rì rào cuốn theo những hạt cát trắng của biển.

Tác giả bên “chuồng cọp” được xây dựng từ thời thuộc Pháp

Điều khiến tôi không khỏi ngạc nhiên là cảm giác bình yên và thoải mái khi đi trên đảo. Có lẽ với bất kỳ du khách nào đến với Côn Đảo, đi bất kỳ một điểm di tích lịch sử, điểm du lịch nào không hề bị đeo bám của những cảnh bán hàng rong, giành giật hành khách... Trên các vỉa hè mặt phố không có kiểu hàng hoá bán tràn lan làm mất đi mỹ quan của cảnh quan lịch sử, văn hoá và du lịch của huyện đảo. Đặc biệt, tại khách sạn nơi chúng tôi ở khi có nhã ý tìm nơi gửi xe, nhưng anh nhân viên bảo vệ khách sạn nói luôn: "Ở đảo không cần phải gửi xe mà tiện đâu các anh cứ để đó, không ai lấy đâu mà sợ...". Ngay khách sạn, xe của khách để chỉ cần dựng vào đúng vị trí không cần phải khoá cổ. Tại Côn Đảo tôi đã nghe được câu chuyện mới nghe cứ ngỡ đùa: "Cả huyện đảo chưa bao giờ xảy ra tình trạng trộm cắp xe máy , chỉ có chuyện ai đó có việc cần gấp "mượn" tạm xe đạp của ai đó đi đến điểm cần thiết rồi trả lại".

Thức dậy Côn Đảo...

Dựa vào tiềm năng vốn có, ngay từ những năm 90, Côn Đảo đã tìm cho mình những hướng đầu tư thích hợp như phát triển tiềm năng du lịch, kinh tế biển. Trong đó, việc đầu tư nâng cấp sân bay Côn Sơn để đón máy bay hạng trung (ATR 72) thay cho máy trực thăng trước đây, với lịch trình 4 chuyến một tuần từ TP HCM đến Côn Đảo và ngược lại. đồng thời thay mới 2 tàu biển chuyên dụng trở khách du lịch từ TP Vũng Tàu ra Côn Đảo giúp cho việc thông thương với đất liền dễ dàng hơn. Hàng năm lượng khách du lịch đến với Côn Đảo ngày

Cây bàng cổ thụ, một nét văn hóa nơi Côn Đảo

càng nhiều, như năm 1991 chưa đến 1.000 khách du lịch thì năm vừa qua Côn Đảo đã đón trên 15.000 lượt khách trong và ngoài nước đến tham quan du lịch. GDP hàng năm tăng trưởng bình quân đạt 16%/năm. Các định hướng phát triển kinh tế Côn Đảo được tăng lên đáng kể. Nhưng có lẽ dấu ấn quan trọng nhất để thúc đẩy kinh tế du lịch tại Côn Đảo là kể từ ngày 25/10/2005 Thủ tướng Chính phủ ký quyết định 264/2005/QĐ - TTg phê duyệt "Đề án phát triển kinh tế - xã hội huyện Côn Đảo, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đến năm 2020". Trong đó, điểm nhấn xuyên suốt trong quá trình thực hiện là vấn đề phát triển du lịch và du lịch sinh thái. Ông Phan Hoà Bình - Chủ tịch UBND huyện Côn Đảo cho rằng: "Đây là một hướng phát triển quan trọng nhằm đánh thức tiềm năng kinh tế du lịch Côn Đảo. Tuy nhiên, để đánh thức quần đảo đầy tiềm năng du lịch này trở thành điểm đến hấp dẫn và thuận tiện cho khách trong, ngoài nước thì nhiều nội dung quan trọng trong đề án phải khẩn trương thực hiện, phải có sự phối hợp, hỗ trợ mạnh mẽ từ sức mạnh của các bộ, ngành liên quan". Theo định hướng đề án này, đến nay đã có hàng trăm nhà đầu tư trong và ngoài nước đang tìm về Côn Đảo.

Thời gian mới chỉ một ngày đến Côn Đảo, đi và thấy được nhiều với những cảm nhận ban đầu thì huyện đảo này đang thực sự được chuyển mình. Nếu như phát huy đúng tiềm năng du lịch và tiềm năng kinh tế biển thì từ "đảo ngục" sẽ chỉ còn là dĩ vãng và thay vào đó là một "Đảo Ngọc" trong tầm tay. Và Côn Đảo đang chuyển mình!

Côn Đảo 28/11/2006