Nếu năm 2000 Hà Nội hoàn thành được 64 dự án, diện tích thu hồi 349 ha thì năm 2001 hoàn thành được 159 dự án, 733 ha diện tích, tái định cư được cho 1602 hộ, con số này năm 2002 là 194 dự án, 1.003 ha và tái định cư 969 hộ. Dự kiến năm 2003 hoàn thành GPMB 170 dự án với 1.200 ha, tái định cư cũng tăngtới 1.700 hộ.

Để đạt mục tiêu phát triển đến năm 2010, mỗi năm HN phải thu hồi đất để thực hiện các dự án lên đến 1.000 ha. Vướng mắc trong khâu giải phóng mặt bằng (GPMB) luôn là trở ngại đe doạ đến mỗi công trình. Năm 2004, HN sẽ thí điểm cách thức mới- GPMB theo quy hoạch. Có thể trông đợi gì từ cách làm mớinày?

Nhân văn và kinh tế trong GPMB

Chuẩn bị mặt bằng theo quy hoạch thực chất là tổ chức triển khai GPMB sau khi có quy hoạch chi tiết phát triển đô thị và quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất chi tiết, bao gồm quy hoạch tuyến đường, tuyến phố 2 bên. Như vậy, sau khi tổ chức GPMB sẽ tổ chức xây dựng kết cấu hạ tầng cơ bản, tổ chức giao đất, cho thuê đất, thực hiện các dự án theo yêu cầu tương đồng, đồng bộ, bền vững, hiện đại, văn minh. Điều khiến lãnh đạo TP tâm đắc nhất theo ông Lê Quý Đôn chính vì cách làm này mang tính chủ động và tính nhân văn, khác với cách làm cũ. Nhân văn ở chỗ phải thực hiện đầy đủ chính sách bồi thường, hỗ trợ tái dịnh cư cho từng tổ chức, hộ gia đình, cá nhân với tư cách là người có quyền sử dụng hợp lệ. Trong đó, đặc biệt quan tâm đến tái định cư với nghĩa rộng bao gồm nhà ở, nghĩa trang, cơ sở sản xuất kinh doanh, văn hoá, hành chính, chuyển đổi nghề nghiệp. Sẽ phải bồi thường cho cả khu vực bị ảnh hưởng tuy không thuộc phạm vi dự án. Đây là điểm quan trọng khiến người dân cảm thấy yên tâm hơn rất nhiều. Đặc biệt quy hoạch "thành phố cho người cõi âm" cũng được tính đến. Điều này đã từng gây nhiều khiến kiện trong khi tiến hành GPMB các dự án riêng biệt trước đây.

Theo tính toán, chi phí GPMB tính cho 1 đơn vị diện tích thực sử dụng được vào mục đích phát triển đô thị mới sẽ cao hơn chi phí cho GPMB theo cách hiện nay. Tuy nhiên, nó lại có ưu điểm tính trước được nguồn kinh phí đảm bảo các nhu cầu phát triển tương lai, đồng thời với sự phát triển đồng bộ, bền vững của cả khu vực quy hoạch theo tiêu chuẩn đô thị. Theo ông Đôn, điều này thật sự có giá trị lớn hơn giá trị kinh tế phải bỏ thêm, vì thế mà nó sẽ được triển khai mạnh hơn trong năm 2004.

Thành lập DN công ích GPMB

Tuy có những ưu điểm nhưng tiến hành phương pháp GPMB mới cũng không dễ dàng gì. Để có thể triển khai được trước hết phải đặc biệt coi trọng yếu tố quy hoạch mà đây lại là khâu còn yếu kém hiện nay. Lựa chọn hình thức tổ chức để thực hiện đề án chuẩn bị mặt bằng là khâu quan trọng. Sẽ có đề xuất hình thức mới là thành lập Trung tâm hay DN công ích phát triển quỹ đất. TP cấp vốn ban đầu lập quỹ để GPMB hoặc cả GPMB và xây dựng kết cấu hạ tầng theo qui hoạch. Sau khi hoàn thành GPMB, giao đất hoặc cho thuê đất theo hình thức đấu giá để thu hồi vốn phát triển tiếp quĩ đất. Hình thức mới này có tính chủ động cao hơn và hiệu quả hơn.

Về đổi mới quản lý đầu tư và xây dựng sẽ phải có cơ chế phân thành 3 giai đoạn: chuẩn bị mặt bằng; thực hiện đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng cơ bản và thực hiện dự án đầu tư xây lắp.

Ông Lê Quý Đôn cũng cho biết, TP sẽ có cơ chế tài chính đặc thù để thực hiện mục tiêu đề án. Chẳng hạn, hình thành Quỹ hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, mức thu là 25.000 đồng/m2 đối với đất nông nghiệp ngoại thành, hiện nay đang trả trực tiếp cho người lao động. Hình thành quỹ hỗ trợ GPMB để có kinh phí cho khu vực bị ảnh hưởng của dự án, thay thế cho việc thoả thuận hỗ trợ với địa phương của từng chủ đầu tư như hiện nay. Sẽ dành vốn ban đầu để GPMB hoặc GPMB xong, xây dựng kết cấu hạ tầng cho thuê đất, giao đất và thu hồi lại sau khi đấu giá.

Cách làm mới này sẽ chưa triển khai rộng ngay mà tiến hành thí điểm với Dự án phát triển Khu đô thị Bắc Sông Hồng và Tây Hồ Tây, sau đó đúc rút kinh nghiệm, nhân rộng./.

Lưu Hương