Khoản 4, Điều 73, Nghị định số 75/2000/NĐ - CP ngày 8/12/2000 quy định: Cơ quan, tổ chức khi tiếp nhận giấy tờ mà yêu cầu phải xuất trình bản chính để đối chiếu thì phải có trách nhiệm tự mình đối chiếu bản chụp với bản chính, không được đòi hỏi nộp bản sao có công chứng, chứng thực. Thế nhưng không chỉ các cơ quan nhà nước, ngay cả các DN đăng ký tuyển dụng người trên các phương tiện thông tin đại chúng đều yêu cầu phải có công chứng.

Đây là một "vấn nạn" khiến cho các phòng công chứng các tỉnh thành phố (đặc biệt là Hà Nội) luôn ở trong tình trạng quá tải. Tại phòng công chứng số 3 (165 Trần đăng Ninh - Hà Nội) lúc nào cũng đông đúc và chật chội. Vì đây là phòng công chứng gần các trường đại học nên lúc nào cũng đông sinh viên đến đây công chứng giấy tờ. Khi tôi hỏi một bạn sinh viên tên Nguyễn Thanh Hải - sinh viên khoá 24 trường đại học Luật vì sao phải đi công chứng bằng tốt nghiệp thì được trả lời: "cơ quan định xin vào bắt thế". Thật không hiểu nổi khi Nghị định 75 đã ra đời gần 4 năm, một sinh viên trường Luật đã "nắm" luật trong người vẫn phải thua luật riêng của DN. Ngay cả tôi chỉ đến có một lần mà còn cảm thấy mệt mỏi như vậy thì không biết những công chức ở đây sẽ “sống” thế nào với mỗi ngày 8 tiếng như “tra tấn”. Cứ cho rằng DN chưa nắm vững pháp luật nhưng ngay cả đến cán bộ của cơ quan nhà nước cũng vẫn yêu cầu phải có công chứng những giấy tờ mà lẽ ra họ chỉ cần đối chiếu bản chính là đủ. Chẳng thế mà có người dân vì phải đi công chứng quá nhiều bức xúc kêu: "Mặc dù ai cũng biết, nhiều cơ quan, doanh nghiệp tự "đẻ" ra những quy định riêng, hầu như bất kỳ loại giấy tờ nào cũng yêu cầu người dân phải đi công chứng, là trái với Nghị định 75 nhưng không có ai tìm ra giải pháp cụ thể để dẹp được nạn này". Nguyên nhân mà nhiều DN đưa ra khi bắt người xin việc công chứng giấy tờ, là để đảm bảo không có sai sót, không tuyển phải người có bằng "dởm". Nhưng họ lại “lười” không thích đối chiếu bản sao với bản chính. Không hiểu họ có biết các phòng công chứng vì quá tải như vậy sẽ kéo theo nạn "cò". Thậm chí “cò” không những có đất sốngmà còn sống khoẻ là đằng khác và như vậy những người dân lại kêu ca về... phòng công chứng. Thiết nghĩ, phải quy định một chế tài đủ mạnh để nếu DN bắt buộc người xin việc phải công chứng hàng chục loại giấy tờ, nhưng chỉ tuyển hàng chục trong số hàng trăm người và sau đó huỷ toàn bộ số hồ sơ mà người lao động đã mất biết bao công sức và tiền bạc để công chứng kia sẽ bị xử phạt. Đã đến lúc phải huỷ bỏ tất cả những quy định "tự phát" về công chứng các bản sao do các DN và thậm chí cả cơ quan nhà nước... tự "đẻ" ra.

Hành chính luôn là vấn đề nhạy cảm vì nó ảnh hưởng trực tiếp tới quyền lợi và nghĩa vụ của người dân cũng như DN. Để cải cách hành chính thực sự được phát huy, trước hết cần thay đổi từ thái độ của người dân. Nếu chúng ta một lần không “nhiễm” thói quen “xin - cho” (ở đây là đi công chứng các đơn xin việc tại các DN) mà yêu cầu những nhân viên tiếp nhận hồ sơ phải trực tiếp đối chiếu thì có lẽ các DN cũng sẽ không “hành” như vậy. Ngược lại, nên chăng các DN hãy tin tưởng những bộ hồ sơ không công chứng rồi sau đó khi tuyển dụng được rồi hãy kiểm tra và đối chiếu với bản gốc. Có như vậy vấn nạn công chứng mới không hoành hành.

Nguyễn Hương