UBND thành phố Cần Thơ vừa công khai tổ chức công bố kết luận thanh tra công tác bồi thường thiệt hại, giải phóng mặt bằng (GPMB) ở Khu CN Trà Nóc 2. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều điều trong bản thanh tra chưa nói hết.

Dự án đầu tư và kinh doanh hạ tầng kỹ thuật Khu Công nghiệp - Chế xuất Cần Thơ giai đoạn II (Khu CN Trà Nóc II) được Chính phủ phê duyệt bằng Quyết định 100/QĐ-TTg ngày 17/2/1998. Và 4 ngày sau đó, Bộ Xây dựng cũng đã có Quyết định số 55/1998/QĐ-BXD phê duyệt quy hoạch chi tiết của dự án. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ X và kế hoạch kinh tế-xã hội 5 năm 2001-2005 cũng đã cụ thể hóa chủ trương, đường lối đó. Do đó, việc mở rộng KCN Trà Nóc thêm 165 ha (Trà Nóc 2) được Ban Thường vụ Tỉnh ủy đặc biệt quan tâm. Tháng 4/2003, UBND tỉnh đã có Quyết định số 38/2003/QĐ-UB ban hành chính sách thu hút vốn đầu tư vào các KCN tập trung và các KCN-TTCN ở địa phương. Đáng chú ý, QĐ 38 về nguồn vốn đầu tư là “ngân sách cân đối hỗ trợ đầu tư 30% trên tổng mức đầu tư dự án, 70% nguồn vốn còn lại thực hiện bằng hình thức vay vốn Quỹ hỗ trợ phát triển, ngân hàng và các nguồn huy động hợp pháp khác”. Tháng 4/2004, Ban Thường vụ Thành ủy đã “trải thảm đỏ” tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư. Theo đó, “Ngân sách nhà nước sẽ đầu tư từ cơ sở hạ tầng bao gồm: giải tỏa đền bù, xây dựng khu tái định cư, rà phá bom mìn, đường giao thông, hệ thống điện, viễn thông, cấp thoát nước đến chân hàng rào DN”. Do đó, các đợt đền bù GPMB từ 1/5 đã thu hồi 105 ha và đã bàn giao đất sạch cho 12 DA đầu, nhưng Ban Quản lý các KCN chỉ trực tiếp thu tiền thuê đất của 3 DA, số còn lại bị “treo” đó.

Kết luận thanh tra công bố ngày 10/7 nêu: HĐĐBTH-GPMB “thực hiện chưa nghiêm túc và đầy đủ các quy định của Nhà nước về bồi thường, hỗ trợ nên dẫn đến nhiều sai phạm nghiêm trọng, gây dư luận xấu”; việc thu hồi đất do UBND quận Ô Môn ký là “sai thẩm quyền”... Tuy nhiên, vẫn còn đó trách nhiệm cơ quan thẩm quyền và liên quan chưa được nhắc tới một cách đầy đủ. Có phải vì vậy mà cách tiếp cận và giải quyết “sự cố” giải tỏa đền bù đợt 6a, 6b của KCN Trà Nóc 2 được “nhìn” từ góc độ chưa khách quan?

Tại phần đất 60 ha cuối cùng, việc lập kế hoạch, dự toán kinh phí cho công tác đo đạc, kiểm đếm hiện trạng nhà, đất của gần 200 hộ dân được Hội đồng đền bù thiệt hại, GPMB (HĐ GPMB) lập thủ tục và trình cơ quan chức năng phê duyệt. Tuy nhiên, HĐ GPMB đợt 6 phải qua nhiều thủ tục. Tại Tờ trình 58/TTr.UB ngày 13/5/2005 về việc trình duyệt phương án nguyên tắc đền bù, HĐ GPMB đã xin ý kiến cấp trên về giá đất, chính sách tái định cư, bồi thường hoa màu, vật kiến trúc; đặc biệt, việc xin phép lấy giấy CNQSDĐ làm căn cứ pháp lý đền bù cho diện tích đất. Tờ trình được Hội đồng Thẩm định (HĐTĐ) - vai trò chủ chốt là Sở Tài chính - cho ý kiến về các nguyên tắc chuẩn mực đối với tất cả các nội dung nhưng lại không nói đến giấy CNQSDĐ, mà chỉ nhắc đến Nghị định 197/2004NĐ-CP rồi trình lên UBND TP bằng Công văn 780/HĐTĐ ngày 18/5/2005. Tiếp đó, tờ trình 58 được Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ ký tại Công văn số 2071/UB ngày 30/5/2005, cho phép thực hiện nhưng cũng không đồng tình hay bác bỏ cơ sở pháp lý (Giấy CNQSDĐ) làm căn cứ đền bù.

Cuối năm 2004, UBND thành phố Cần Thơ đã cụ thể hóa sự chỉ đạo của cấp ủy bằng Quyết định 3741/QĐ-UB giao chỉ tiêu kế hoạch vốn đầu tư XDCB các nguồn vốn ngân sách năm 2005. Theo đó, nguồn vốn nhà nước dành cho Cty Phát triển KCN Trà Nóc là 55 tỷ đồng (vốn cân đối NS địa phương là 27,878 tỷ đồng và quỹ nhà đất 27,122 tỷ đồng). Ngoài ra, Ban Quản lý các KCN còn có khoản kinh phí để lo cho việc giải tỏa, đền bù đợt 6 đang còn nằm trong giá trị diện tích đất “sạch” lên tới 135,88 tỷ đồng đã bàn giao cho 12 dự án (DA). Trong đó, có 9 DA ưu đãi và chỉ riêng DA lắp ráp ôtô Hyundai đã phải bù giá với tỷ lệ 94% (khoảng 119,572 tỷ đồng) theo chỉ đạo của UBND thành phố.

Về khoản ngân sách 55 tỷ đồng được bố trí nhưng bị “cắt” bớt chỉ còn 28 tỷ và phần kinh phí bù giá (135,88 tỷ đồng) cho 9/12 DA, bà Cao Thị Hồng Hạnh - PGĐ Sở Tài chính, Phó Chủ tịch HĐTĐ thành phố - người ký CV 780 - cho biết: Cty Phát triển KCN không thực hiện đền bù, GPMB kịp thời và không có khối lượng công việc cụ thể nên bị “cắt”. Bà Hạnh nhìn nhận, trong 3 năm liền (2004-2006), ngân sách thành phố luôn luôn “mất cân đối” vì thế, việc bố trí các nguồn vốn cho đầu tư phát triển là hết sức khó khăn. Về Tờ trình 58 của HĐ GPMB, bà Hạnh nói, tại CV 780, HĐTĐ chỉ nêu những nguyên tắc cơ bản làm cơ sở pháp lý cho việc giải tỏa đền bù. HĐTĐ nhắc đến Nghị định 197/2004/NĐ-CP vì theo đó là Quyết định 53/2005/QĐ-UB ngày 11/8/2005 của UBND thành phố Cần Thơ đã cụ thể hóa cho việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho dân khi Nhà nước thu hồi đất. Còn Chủ tịch UBND TP cho biết: “Từ khi trở thành TP trực thuộc TƯ, ngân sách trung ương cấp cho Cần Thơ thường thiếu khoảng 400 tỷ đồng/năm, trong khi Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị nêu đầu tư cho Cần Thơ phải ngang bằng suất đầu tư với Đà Nẵng và Hải Phòng; đó chưa kể những khó khăn nội tại...”.