* Con số 38 doanh nghiệp liệu có đúng?

Báo cáo của Hiệp hội Điều Việt Nam (Vinacas) cho biết, tính đến thời điểm cuối tháng 4/2008, doanh nghiệp xuất khẩu nhân điều đã ký với khách hàng nước ngoài khoảng 6.000 container nhân điều xuất khẩu với tổng số tiền 495 triệu USD. Đến thời điểm này, các doanh nghiệp đã giao được 2.700 container trị giá 251 triệu USD. Tuy nhiên, trong số hàng còn lại có khoảng 700 container với giá trị hợp đồng khoảng 50 triệu USD gặp phải khó khăn vì giá trị ký kết hợp đồng xuất khẩu quá thấp so với chi phí đầu vào. Nếu thực hiện theo đúng hợp đồng ký kết thì doanh nghiệp trong nước sẽ lỗ cỡ 11 triệu USD. Đây là nguyên nhân khiến các doanh nghiệp trong nước cố tình dây dưa không chịu giao hàng.

Cty luật Clyde & Co của nước Anh, sau khi được sự ủy quyền của các đối tác nhập khẩu đã có văn bản gửi tới Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cùng với một số bộ ngành phản ánh doanh nghiệp Việt Nam vi phạm hợp đồng đã ký kết. Theo đó, các nhà nhập khẩu yêu cầu doanh nghiệp của ta phải thực hiện nghĩa vụ giao hàng theo đúng hợp đồng. Bản danh sách mà Clyde & Co đưa ra có tới 38 Cty còn nợ gây thiệt hại cho nhà nhập khẩu khoảng 9,7 triệu USD. Tuy nhiên, điều mà doanh nghiệp Việt Nam bức xúc là con số mà Cty luật Clyde & Co nêu ra trong bản danh sách không đúng với thực tế.

* Doanh nghiệp thiếu thông tin, dự báo kém

Nguyên nhân chậm giao hàng được các doanh nghiệp lý giải là do chi phí đầu vào đối với ngành điều tăng 40% so với trước. Ngoài ra, gần đây việc các ngân hàng tiến hành siết chặt cho vay tín dụng, nhất là đối với ngoại tệ, cùng với việc thiếu lao động trong khâu chế biến đã ảnh hưởng rất lớn tới tình hình sản xuất, kinh doanh của nhiều doanh nghiệp.

Tuy nhiên, theo đánh giá của Vinacas, điều đáng lưu ý là có một số doanh nghiệp không tôn trọng hợp đồng có khả năng nhưng cố tình dây dưa không chịu giao hàng. Cá biệt, có một số doanh nghiệp chưa nhận thực đúng vấn đề khi cho rằng nếu không giao hàng thì chẳng có ai thưa kiện, nếu thưa kiện chẳng có cơ quan nào giải quyết. Điều này, trái ngược hoàn toàn với văn bản của Cty luật Clyde & Co gửi khi "dọa" sẽ đưa vụ việc ra các tổ chức trọng tài, tổ chức quốc tế có liên quan để "đòi nợ".

Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Thành Biên nhận định việc chậm giao hàng của doanh nghiệp phần nào làm ảnh hưởng tới uy tín của doanh nghiệp làm ăn chân chính, của toàn ngành điều lẫn bộ mặt quốc gia. 

* Tích cực nối lại đàm phán

Luật sư Thông Anh- trọng tài viên Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam, sau khi xem xét toàn bộ hồ sơ vụ việc đã khẳng định, nếu đối tác nước ngoài kiện thì chắc chắn 38 doanh nghiệp sẽ thua. Ông Anh khuyên, việc cần làm của doanh nghiệp là phải tích cực nối lại đàm phán với các nhà nhập khẩu chứ không nên có thái độ chây ỳ hay làm ngơ. "Hãng hàng không Vietnam Airlines đã từng bị mất oan hơn năm triệu euro bởi dám ngó lơ khi tòa án nước Italia triệu tập liên quan đến một vụ kiện. Vietnam Airlines sẽ không phải mất nhiều tiền như thế nếu hãng hàng không chủ động tìm hiểu vụ việc khi tòa án có trát đòi" - ông Anh nói.