Theo một lãnh đạo UBND tỉnh Khánh Hòa: "Xử lý ban đầu của Sở Tài nguyên Môi trường chưa thể hiện đúng tính chất vụ việc, báo cáo cho tỉnh chưa cụ thể nên tỉnh yêu cầu sở này báo cáo lại. Quan điểm của UBND tỉnh là không vì lợi ích Cty Hyundai Vinashin (HV) đã đóng góp cho địa phương mà không xử lý kiên quyết".
Hành hạ môi trường có hệ thống
Vào tháng 6/2008, sau khi nắm được thông tin việc Tổng công ty Hàng hải VN (Vinalines) mua một dock tàu từ Ukraine và ký hợp đồng sửa chữa tại HV; trên dock tàu có một lượng lớn chất thải gồm bùn, gỉ sắt,
lực lượng cảnh sát môi trường (CSMT) đã phát hiện và bắt quả tang 4 ô tô chở khoảng 60 tấn chất thải nguy hại từ HV ra đổ tại thôn Phú Thọ 3, xã Ninh Diêm, huyện Ninh Hòa. Ngày 9/7, CSMT phối hợp với Sở TNMT lấy mẫu xét nghiệm chất thải trên. Ngày 11/7, Sở TNMT đã kết luận chất thải trên là chất thải nguy hại. Tổng số chất thải nguy hại có trong dock tàu ước khoảng 200 tấn.
Việc bắt quả tang HV toan tính
tẩu tán 60 tấn chất thải nguy hại ra môi trường vào ngày 8/7/2008, dưới góc nhìn của dư luận chung thì đây là sự cố "nóng sốt bất thường", nhưng với người dân thì đây chỉ là sự "nối dài" của hành vi "xúc phạm môi trường" của HV, vốn thường xuyên, không được phát hiện.
Một số cán bộ và nhân dân xã Ninh Phước, huyện Ninh Hoà - nơi gánh chịu hành vi "xả trực tiếp" của HV cho rằng: "Chỉ với những vi phạm về môi trường của HV lâu nay cũng đã quá đủ để chứng tỏ sự coi thường pháp luật, bất chấp hậu quả gây ra cho môi trường và cuộc sống của người dân một cách có hệ thống". Tuy vậy, người dân vẫn kỳ vọng rằng lần này, với hành vi cố tình vi phạm bị bắt quả tang của HV, các cơ quan công quyền sẽ có cơ sở "rành rành" để xử lý triệt để.
Theo UBND tỉnh, "quá trình" gây ô nhiễm môi trường của HV có 3 vấn đề cần giải quyết: Tồn lưu hơn 800.000 tấn hạt nix; Cặn và phế phẩm dầu nhớt của những tàu vào sửa chữa và những chất thải nguy hại khác. Riêng hành vi xả những chất thải nguy hại khác như vụ 60/200 tấn mà HV vừa toan tính đổ lén ra môi trường, các cơ quan chức năng đang xem xét xử lý. Còn về xử lý chất thải nix, một loại hóa chất làm sạch vỏ tàu, lãnh đạo tỉnh đã "ghi nhận" sự cố gắng của HV trong việc ký kết hợp tác với đối tác nước ngoài để xây dựng nhà máy xử lý chất thải nix. Tuy nhiên, theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ, đến năm 2010, nếu HV không xử lý xong số chất thải trên thì nhà máy sẽ bị đóng cửa.
Thực tế, trong khoảng 10 năm qua, chính quyền đã từng nhiều lần nhắc nhở, xử lý hành chính, nhưng cũng chỉ với "trần" là... phạt tiền 80 triệu đồng. Mãi cho đến nay, HV cũng chỉ dừng lại ở việc "chất chứa" đống bụi nix một nơi để bảo quản một cách sơ sài, còn việc xử lý nix thì hiện còn trong quá trình triển khai các dự án...
Sẽ xử lý nghiêm khắc
Chỉ đạo chung của UBND tỉnh tại cuộc họp ngày 16/7 về việc 4 ôtô chở 60 tấn chất thải sẽ tiếp tục làm rõ, và xử lý kiên quyết. UBND tỉnh khẳng định, hành vi lén đổ rác thải nguy hại là nghiêm trọng, vi phạm pháp luật. Tuy vậy, theo UBND tỉnh thì: "Nếu đối tượng trực tiếp có hành vi đổ lén rác thải có tư cách pháp nhân thì xử lý đối tượng đó. Nếu không có pháp nhân mà đi thuê một pháp nhân khác thì xử cả hai. Còn cuối cùng, HSV hợp đồng với đối tượng không có pháp nhân thì tỉnh sẽ xử lý nghiêm khắc HV".
Trung tá Võ Đức Thân - Trưởng phòng Cảnh sát môi trường Công an tỉnh Khánh Hòa cho biết, công an đang mở rộng điều tra về lượng chất thải mà HV xử lý trước đây. Nếu đủ dấu hiệu hình sự sẽ khởi tố, xử lý nghiêm. Theo Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Mai Văn Thắng, số chất thải mà HV đổ lén ở dạng bùn hỗn hợp từ gỗ mục, chất gỉ kim loại sắt, đồng, chì... tồn đọng lâu ngày. Hiện lượng chất thải hàng năm từ HV rất lớn nhưng cơ quan chức năng chưa kiểm soát hết. Tháng 1/2007, HV từng bị xử phạt 85 triệu đồng do vi phạm về môi trường, nay tiếp tục tái phạm thì cần xử lý nghiêm minh.
Phó Chủ tịch Nguyễn Chiến Thắng cho biết, tỉnh đã chấp thuận cho một doanh nghiệp ở Hà Nội lập dự án xử lý hạt nix thải ra từ HV. Do đó HVS cần sớm ký kết hợp đồng để đối tác đầu tư xây dựng nhà máy xử lý hạt nix. Nếu HV né tránh, kéo dài thì tỉnh buộc phải đóng cửa nhà máy sửa chữa tàu biển vào cuối năm nay.
Thu Hường tổng hợp