Trong nền kinh tế chuyển đổi hiện nay, các DNNVV (180.000 DN thuộc khu vực kinh tế tư nhân và khoảng 3 triệu hộ kinh doanh cá thể) chiếm vị trí, vai trò quan trọng trong sự phát triển của đất nước. Tuy nhiên theo các nghiên cứu thực tế của các tổ chức trong và ngoài nước, các DN thuộc khu vực kinh tế tư nhân có mức độ tuân thủ thuế thấp và Nhà nước đang bị thất thu lớn từ các DN này.

Theo đánh giá của các chuyên gia, chi phí hiệu quả cho việc thực hiện tuân thủ cả về thời gian và tiền bạc của các DN NVV thường cao hơn các DN có quy mô lớn. Do vậy, chỉ có cải cách thủ tục hành chính mới khuyến khích được các DN tự giác nộp thuế.

Ông Richard Stern (Tập đoàn Tài chính quốc tế IFC) cho biết: thuế là mối quan tâm hàng đầu của các DN. Chế độ thuế có ảnh hưởng đến tính cạnh tranh quốc tế, mức thuế có tác động đến nhà đầu tư nước ngoài... Cải cách, đơn giản hoá chính sách thuế, quy trình thuế nhằm giúp DN dễ dàng tiếp cận, giúp cơ quan thuế dễ dàng quản lý... IFC cam kết hỗ trợ Tổng cục Thuế cải thiện khuôn khổ pháp luật thuế cho đầu tư và kinh doanh, nâng cao mức độ tuân thủ tự nguyện và qua đó khuyến khích các DN phi chính thức chuyển đổi sang hoạt động chính thức. Trước mắt, IFC sẽ giúp Tổng cục Thuế nghiên cứu đánh giá lại khuôn khổ pháp lý thuế hiện hành đối với DNNVV và đề xuất cải cách nhằm đơn giản hoá các thủ tục và mẫu biểu cho việc tính toán, kê khai và nộp thuế nhằm đảm bảo đơn giản cho DN, hiệu quả cho công tác quản lý thuế tại Việt Nam. Dịch chuyển trọng tâm từ cơ chế thu thuế truyền thống sang một hệ thống thu thuế thuận lợi cho đầu tư và tăng trưởng. Theo bà Lê Hồng Hải - Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế, chương trình sẽ tác động đến số lượng lớn các DN của Việt Nam, do hầu hết là các DN nhỏ. Mức độ tuân thủ tự nguyện từ các DN nhỏ cũng sẽ được nâng cao nhờ có các thủ tục thuế được đơn giản hoá, giảm thời gian và chi phí tuân thủ. Cơ quan thuế cũng tiết kiệm được chi phí hoạt động, công khai, minh bạch hơn trong quản lý.

Bà Hải cho biết, theo thông lệ về quản lý thuế quốc tế hiện nay, một số vấn đề cũng được đặt ra nhằm cải cách cả về chính sách thuế và quản lý thuế đối với khu vực kinh tế tư nhân nhằm mục tiêu minh bạch, đơn giản hoá trong tính thuế, nộp thuế. Tổng cục Thuế cũng đã xây dựng kế hoạch thực hiện đề án đơn giản hoá các thủ tục hành chính trên các lĩnh vực quản lý nhà nước theo Quyết định số 30/QĐ -TTg ngày 10/1/2007 của Thủ tướng Chính phủ. Hai tiểu đề án đã được triển khai thực hiện (gồm: đơn giản hoá các thủ tục hành chính thuế đối với người nộp thuế và đơn giản hoá các mẫu biểu hành chính thuế). Trong lĩnh vực cải cách này, Tổng cục Thuế đặc biệt chú trọng đến nhóm các DN thuộc khối kinh tế tư nhân.

Thực hiện chiến lược cải cách và hiện đại hoá hệ thống thuế đến năm 2010, các chương chình cải cách (bao gồm cả cải cách hệ thống chính sách thuế và hệ thống quản lý thuế) đã đạt được những kết quả nhất định. Các thủ tục hành chính thuế được cải cách theo hướng đơn giản, thuận tiện, giảm chi phí, phiền hà cho các DN và cá nhân nộp thuế. Đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền để nâng cao ý thức tự giác tuân thủ pháp luật của người nộp thuế. Đặt các hòm thư góp ý tại trụ sở cơ quan thuế nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho người nộp thuế trong giao dịch với cơ quan thuế.

Mai Hằng