Ngày 3/5, Ngân hàng thương mại Nhà nước hạ lãi suất, tiếp đó là Ngân hàng thương mại cổ phần Eximbank và Ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội (MB) cũng tuyên bố hạ lãi suất cho vay. Người "ngoài cuộc" chờ đợi một "làn sóng" mới. Nhưng chính những người "trong cuộc" hiểu rằng hạ lãi suất cho vay để hỗ trợ khách hàng chỉ là lý do "thành văn".

Hạ thì có hạ, nhưng...

Mở đầuđợt hạ lãi suất cho vay chính là công bố gây sốc của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV).

Thế nhưng, BIDV đưa ra mức hạ rất cụ thể và phân biệt rạch ròi đối tượng. Mức hạ cao nhất của BIDV chỉ dành cho khách hàng vay ngoại tệ ngắn hạn và khách hàng NK các mặt hàng được ưu tiên; các khách hàng sản xuất hàng xuất khẩu "có thị trường tiêu thụ ổn định...". Hơn nữa, trước khi công bố hạ lãi suất cho vay bằng ngoại tệ, BIDV đã "kịp" ba lần hạ lãi suất huy động USD. Đó là những lý do đầy thuyết phục để hạ lãi suất cho vay ngoại tệ 2%/năm cho khoản vay dưới 6 tháng. Còn lại, mức hạ phổ biến nhất, dành cho mọi khách hàng chỉ là 0,2%/năm. Nếu chia ra tháng, con số này quá nhỏ bé!

Những ngân hàng sau đó đưa ra mức hạ cũng khiêm tốn. Chẳng hạn, Agribank đưa ra mức hạ 0,5%/năm hay Vietcombank cũng chỉ là 1%/năm đối với VND (nhưng chỉ dành cho đối tượng khách hàng ưu tiên) và  0,5%/năm cho USD. Hay như, ngày 22/7/2008, Ngân hàng Công Thương Việt Nam (VietinBank) mới họp báo công bố hạ lãi suất cho vay với mức hạ cũng đầy khiêm tốn: 0,5%/năm cho VND và 2%/năm cho USD. Trước đó, lãnh đạo của VietinBank cũng cho biết: "Thực chất thì chúng tôi cũng đã hạ lãi suất rồi nhưng không công bố, vì việc này cũng bình thường thôi". Về việc Eximbank  hạ 1%/năm lãi suất cho vay VND cho đối tượng rộng rãi hơn, ông Trương Văn Phước - Tổng giám đốc Eximbank thừa nhận: "Lãi suất phải theo quy luật thị trường. Mức hạ này là không đáng kể và nằm trong sự tính toán của ngân hàng".

Trông vào cửa dịch vụ

Thông thường, hạ lãi suất cho vay sẽ làm tăng dư nợ. Nhưng tín hiệu phát ra của Ngân hàng nhà nước ngay từ đầu năm đã là hạn chế tăng trưởng tín dụng. Mức chốt 30% tăng trưởng tín dụng áp cho tất cả các Ngân hàng thương mại, dù lớn hay nhỏ gần đây tuy không được nhắc đến nữa nhưng cũng chưa có tuyên bố chính thức nào từ phía cơ quan quản lý là sẽ dỡ bỏ "barie" này. Vậy nên các Ngân hàng thương mại đương nhiên đang bị "chặn" lại ở mức đó. Ông Nguyễn Thế Bình - Tổng giám đốc Agribank, cũng như ông Trần Bắc Hà - Chủ tịch HĐQT BIDV đều khẳng định, ngân hàng của họ giảm lãi suất cho vay nhưng không có ý định tăng trưởng mạnh về tín dụng. Lãi suất huy động cao nhất hiện nay vẫn ở mức trên dưới 19%/năm. Nếu ngân hàng cho vay với lãi suất cao nhất - 21%/năm mà không khéo "co kéo" các Ngân hàng thương mại cầm chắc lỗ.

Và để tăng trưởng các ngân hàng buộc phải trông vào cửa “dịch vụ”. "Động tác" hạ lãi suất cho vay đã trở thành một mũi tên bắn hai đích: Phục vụ cho mục đích "chính trị" là hỗ trợ doanh nghiệp (chỉ phần nào) và cũng là phương thức PR của ngân hàng để thu hút khách hàng sử dụng dịch vụ (thì nhiều). Các Ngân hàng thương mại nhà nước có mức thu từ dịch vụ chiếm đến 40% tổng doanh thu nên lúc này họ cần “tạo sóng” để hút giữ khách hàng. Điều này giải thích tại sao, sau Ngân hàng thương mại cổ phần Quân Đội, chưa thấy Ngân hàng thương mại cổ phần nhỏ nào tuyên bố hạ lãi suất cho vay. Rõ ràng vì với họ, thu từ tín dụng vẫn là nguồn thu chính. Hơn nữa, 6 tháng đầu năm, nhiều Ngân hàng thương mại công bố kết quả kinh doanh nhưng số liệu về tăng trưởng tín dụng thì không phải ngân hàng nào cũng tiết lộ. Ai dám chắc họ còn "suất" cho tín dụng?

Thanh Hằng