Mặc dù Hiệp hội DN TP Cần Thơ (CBA) vừa ra đời 28/1/2005 nhưng đã nhanh chóng trở thành địa chỉ tin cậy của cộng đồng DN thành phố trẻ này. Chuẩn bị cho Diễn đàn DN VN sắp được tổ chức tại TP HCM, giới DN trên địa bàn TP Cần Thơ đã đưa ra nhiều ý kiến bức xúc...

Các vấn đề liên quan chính sách thuế

Theo một số DN ngành giấy, cơ khí và kinh doanh lương thực cho biết, đã gần 5 năm qua, nền kinh tế nước ta áp dụng Luật Thuế GTGT nhưng việc quyết toán thuế của khối DN nhỏ và vừa (DNNVV) vẫn gặp nhiều trở ngại. Tình trạng thiếu hoá đơn đầu vào do mua sắm qua các dịch vụ nhỏ lẻ, cơ sở bán hàng nộp thuế khoán, hàng hoá nông sản của nông dân... làm cho việc quyết toán thuế của DN chưa phản ánh đầy đủ các chi phí thực tế phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh. Thời gian đầu, Chính phủ còn cho phép chấp nhận bảng kê mua hàng làm căn cứ để khấu trừ thuế. Từ tháng 11/2002 trở lại đây đã bỏ "bảng kê". Hơn nữa, việc quản lý hoá đơn GTGT chặt chẽ hơn nên việc quyết toán thuế càng khó khăn.

Với các hộ kinh doanh cá thể còn chịu thuế chồng lên thuế vì phần lớn đối tượng này thường nộp thuế khoán. Trường hợp khách hàng nào cần hoá đơn GTGT thì hộ cá thể phải đến cơ quan thuế mua hoá đơn lẻ. Khi quyết toán, ngoài mức thuế khoán đã được ấn định, hộ cá thể phải cộng dồn các hoá đơn lẻ đã mua trong tháng để cơ quan thuế tính thêm phần thuế này... Tại Cần Thơ còn có quy định từ 20 hằng tháng, cơ quan thuế ngưng bán hoá đơn GTGT. Điều này cũng gây khó khăn, bị động cho DN kinh doanh các mặt hàng giấy tập vở vì sản lượng bán ra thường có biến động lớn mỗi mùa tựu trường.

Đất đai, mặt bằng sản xuất

Đây là vấn đề tập trung nhiều bức xúc. Hầu hết các DNNVV đều rất khó khăn về mặt bằng sản xuất nhưng chưa có cơ chế chính sách hỗ trợ tích cực. Các DNNVV tiểu thủ công nghiệp ở Cần Thơ đã chờ đợi quy hoạch cụm CN - TTCN từ 10 năm nay mà chưa có kết quả. Có DN phải thuê lại mặt bằng của tổ chức, hoặc DNNN có dư mặt bằng nhưng thời gian được thuê rất ngắn (tối đa 5 năm) và có thể bị đòi lại trước thời hạn hợp đồng. Có DN tự mua đất (ruộng, vườn) nhưng do vốn ít và phải vay ngân hàng nên việc xây dựng nhà xưởng phải tiến hành làm nhiều giai đoạn và mở rộng dần dần theo quy mô sản xuất. Trước khi có Nghị định 181, việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất từ vuờn, ruộng sang đất chuyên dùng để xây dựng nhà xưởng được miễn giảm 50%, hoặc 100% chi phí chuyển đổi (tuỳ địa bàn đăng ký). Khi có Nghị đinh 181, DN muốn đầu tư mở rộng nhà xưởng thì phải nộp 100% tiền chuyển mục đích sử dụng đất - đây là một thách thức không nhỏ đối với khối DN dân doanh. Đối với các DN đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật hoặc xây dựng khu dân cư đô thị mới (rất phổ biến ở Cần Thơ) cũng gặp nhiều khó khăn như: DN phải tự lo từ việc kiểm đếm cây cối, vật kiến trúc, đến lập phương án đền bù, thuyết phục người dân trong vùng dự án để áp giá đền bù; xây dựng hạ tầng kỹ thuật đúng với thiết kế được duyệt. Ngoài nghĩa vụ nộp tiền thuê đất, tiền chuyển quyền SDĐ, nhà đầu tư (NĐT) phải dành 10% diện tích đất xây dựng cho tỉnh bố trí nhà ở cho cán bộ, công chức và đối tượng chính sách. Tiến độ triển khai DA vì thế diễn ra chậm chạp, kém hiệu quả và gây nhiều xáo trộn trong dân cư vùng ảnh hưởng dự án.

Nhiều NĐT xây dựng hạ tầng kỹ thuật khu dân cư, đô thị cho biết: Trước khi có Nghị định 181, tại Cần Thơ triển khai 60 DA xây dựng khu đô thị mới, chợ hoặc hạ tầng kỹ thuật khu dân cư trên tổng diện tích đất gần 2.000 ha. Trình tự đầu tư gồm 6 bước: NĐT phải được UBND tỉnh chấp thuận đơn đăng ký đầu tư; QĐ quy hoạch sử dụng đất; QĐ phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500, QĐ phê duyệt phương án bồi thường thiệt hại giải phóng mặt bằng (GPMB); QĐ phê duyệt DA đầu tư; QĐ thu hồi và giao đất (khi đã nộp tiền thuê đất, tiền chuyển quyền SDĐ). Cộng với thời gian thi công xây dựng, mỗi DA phải mất từ 24-84 tháng ... Vì vậy, cho đến nay chỉ có khoảng hơn 10% số DA được coi là thành công, đa số DA còn lại rơi vào tình trạng "tiến thoái lưỡng nan". Đặc biệt, từ giữa tháng 12/2003 Chính phủ có Văn bản 1701 chỉ đạo cơ chế đầu tư xây dựngkhu dân cư, khu thương mại trên địa bàn tỉnh Cần Thơ với nội dung: "Nhà đầu tư thỏa thuận với người có đất bị thu hồi về mức bồi thường..." thì các DA gần như bị "đóng băng", tiến độ bị chựng lại vì thông tư hướng dẫn thực hiện NĐ 181 chưa chính thức ban hành.

Một DN hiện đang đầu tư 3 DA ở Cần Thơ và Hậu Giang cho rằng: Hàng loạt DA ở Cần Thơ gặp khó khăn là do Hội đồng BTTH và GPMB chưa làm hết chức năng, nhiệm vụ giữ ổn định giá đền bù, không xác định được giá "trần" và giá "sàn" phù hợp với biến động của từng thời điểm. Vì thế chỉ một vài DA triển khai sớm thì thực hiện được, số còn lại bị kẹt vì giá đền bù của 20% diện tích cuối cùng của DA triển khai sớm đã "kê" lên và nó trở thành giá khởi điểm cho các DA sau. Tình trạng giá đền bù "leo thang" bắt đầu bùng phát mạnh từ cuối năm 2003. NĐT đề xuất: Nhà nước nên khảo sát, thẩm định giá giao dịch thực tế để xây dựng một bảng giá chung với giá tối đa cho phép NĐT làm cơ sở áp giá đền bù. Bảng giá được công bố rộng rãi và coi đó là pháp lệnh không ai có thể "đẩy" giá lên nữa. Có như vậy, không những NĐT có năng lực thực sự sẽ yên tâm mà người dân bị thu hồi đất cũng không đòi hỏi quá đáng.

Huy Bình