Ngoài 5 tình huống đã được xử lí rốt ráo nêu trên dường như không còn tình huống nào khác, phương án tỏ ra khá trọn vẹn để có thể đưa vào vận hành. Sau đây là bảng tổng hợp của 2 phần, phầnthuyết minh cách xét và phần xử lí tình huống, đưa ra quy trình gồm những công việc tiến hành theo thứ tự thời gian để người đọc dễ hình dung:

• Thí sinh có thế nộp hồ sơ ngay tại trường phổ thông hoặc Sở giáo dục, sau đó Sở tập hợp chuyển về Cục khảo thí. Khi đăng kí nguyện vọng, đối với các trường có đề ra tiêu chuẩn thí sinh cần lưu ý về tính phù hợp.
• Tổ chức thi theo cụm và chấm thi chung toàn quốc.
• Tập hợp các thí sinh có thi môn năng khiếu xét tuyển vào trường năng khiếu. Quá trình xét tuyển được tiến hành theo mô hình tối ưu vừa nêu, chỉ khác ở chỗ tập hợp thí sinh và tập hợp các trường hẹp hơn. Các thí sinh hỏng được đưa vào quá trình xét tuyển quốc gia.
• Tập hợp các thí sinh (không phân biệt thí sinh có thi năng khiếu, có nguyện vọng vào trường tiêu chuẩn và thí sinh bình thường) sau khi hiệu chỉnh điểm lên bảng tổng sắp .
• Tiến hành xét theo nguyên tắc tối ưu nêu trên.
• Báo kết quả xét tuyển cho các trường và cho các thí sinh.
• Thông báo danh sách thí sinh có nguyện vọng 1 bị hỏng thi cho các trường (để trường có thể gọi bổ sung khi cần).
• Công bố điểm tối thiểu đỗ vào các trường trên thông tin đại chúng
• Sau ngày nhập học các trường có thí sinh bỏ học tiến hành gọi bổ sung.

Phương án xét tuyển nêu trên tuy đơn giản nhưng hàm chứa nhiều ưu điểm vượt trội, nó có thể khắc phục nhiều nhược điểm cố hữu, từng gây sóng gió trong dư luận tuyển sinh trước đây cũng như đang diễn ra hiện nay đồng thời nó có thể sử dụng tạo tính ổn định lâu dài cho mô hình tuyển sinh VN. Tôi sẽ phân tích điều này trong phần bình luận tiếp theo.

Đôi điều bình luận

Ngoài những cái lợi do nguyên tắc tổ chức thi 3 chung mang lại như thí sinh đỡ vất vả đi lại nhiều lần, nhiều nơi, tiết kiệm chi phí tổ chức..., phương pháp xét tuyển mới có các ưu điểm nổi bật sau:

1. Tuyển lựa tinh hoa nhất: Vì xét theo thang điểm từ cao xuống thấp trên mặt bằng so sánh toàn quốc nên tập hợp các thí sinh đỗ đại học là tập hợp bảo đảm tính tinh hoa nhất so với tất cả các phương pháp trước đây hay bất cứ phương pháp nào khác. Nó khắc phục triệt để tình trạng thí sinh cao điểm bị hỏng thi một cách oan uổng do những rủi may phi lý trong khâu lựa chọn nguyện vọng
2. Tôn trọng và thỏa mãn tối đa nhất nguyện vọng của thí sinh: Như đã trình bày, với mỗi thí sinh khi được xét, sẽxét lần lượt các nguyện vọng theo thứ tự ưu tiên do thí sinh đó tự sắp xếp. Vì vậy, việc xét đỗsẽ thỏa mãn tối đa nhất nguyện vọng của thí sinh, tất nhiên trên cơ sở điểm số nghĩa là tài năng của thí sinh đó.
3. Công bằng nhất: Qua phần xử lý tình huống, chúng ta thấy rằng tất cả các thí sinh dù là thi các trường có môn năng khiếu, trường đòi hỏi tiêu chuẩn đặc biêt nào đó (cao đẳng sư phạm địa phương, trường cho thanh niên dân tộc, đại học cao đẳng quân đội, công an...) đều có cơ hội công bằng tham gia quá trình xét tuyển quốc gia. Nó tiết giảm tối đa các kì thi đến mức có thể. Liên quan đến khía cạnh công bằng và nguyện vọng tôi muốn nêu ra một trường hợp có tính điển hình, phản ánh 2 trường phái tư duy, lập luận trong xử lý của chúng ta , mà tôi cho rằng chính nó là đầu mối gây ra những tranh cãi trong tuyển sinh hiện nay.Ví dụ, trong kì thi năm 2002: Thí sinh Ađiểm số 18, có nguyện vọng theo thứ tự 1, 2 là Bách khoa (BK), Sư phạm (SP). Thí sinh B điểm số 20, có nguyện vọng 1,2 là SP, BK. (Thực ra có nguyện vọng 3 nhưng giản lược cho dễ hiểu). Sau khi tập hợp nguyện vọng 1, BK lấy điểm số từ 17 trở lên, SP lấy từ 21. Những ai có nguyện vọng 2 vào trường BK phải có điểm số tối thiểu là 20.5, SP là 24 mới được xét tuyển. Kết quả xét tuyển theo cách trước đây: A chỉ có 18 điểm nhưng trúng tuyển BK vì chọn BK là nguyện vọng 1. B tuy20 điểm nhưng hỏng cả 2 trường vì cách chọn của mình (BK là nguyện vọng 2). Lập luận cơ bản của điều này là gì, nếu không là, vì A thiết tha vào trường tôi hơn B nên tôi chọn A, chứ dứt khoát không chọn B cho dù B hơn Ađến 2 điểm!? Đó là lập luận thiếu cơ sở khoa học và bất công, bởi lẽ: Thứ nhất, trên thực tế, với lối xét như vậy, thí sinh khi đăng ký nguyện vọng không dám ghinguyện vọng thật sự của mình. Nỗi ám ảnh thi rớt làm các thí sinh phải đoán già, đoán non trường này điểm cao, trường kia điểm thấp để chọn trường sao cho phù hợp với năng lực học tập của mình. Nguyện vọng trở thành yếu tố phụ, thành trò chơi đoán số phục vụ cho mục tiêu hàng đầu là làm sao đậu cho được đại học. Trò chơi đoán số kiểu “đánh đề”ã đó từng làm cho biết bao phụ huynh, học sinh đau đầu, nhức óc trước mỗi kỳ thi cũng như sau đó là ân hận, nuối tiếc, xót xa, không đáng có. Đôi khi nhìn vào kết quả năm ngoái thấy trường đó có điểm tuyển thấp tưởng dễ, ai dè nhiều người cũng nghĩ như thế đổ xô đầu đơn vào, năm nay hóa ra lại cao, thế là rớt tức, rớt tưởi! Biết bao chuyện bi hài, cười ra nước mắt! Xin trở lại vấn đề chính: Một khi nguyện vọng bị méo mó ở dạng giả nguyện vọng như vậy, có thể kết luận thí sinh thiết tha nguyện vọng 1 hơn các nguyện vọng khác của mình được không? Không cần lí luận gì cả, cứ nhìn thẳng vào thực tế, câu trả lời sẽ là: Không! Không thể phân định hơn, thua ở chỗ này! Thứ hai, giả dụ nguyện vọng theo thứ tự của mỗi học sinh là thật, thì đây cũng chỉ là chỉ tiêu định tính. Căn cứ nào để nói rằng nguyện vọng 1 của em này thiết tha mãnh liệt hơn nguyện vọng 2 của em kia? Vợ chồng nọ có 2 con,họ thích đứa anh hơn đứa em, người hàng xóm lại thích đứa em hơn đứa anh. Liệu có thể kết luận rằng,sự yêu thích của người hàng xóm là lớn hơn sự yêu thích của vợ chồng nọ với đứa em không?Rõ ràng là lối tư duy này đưa đến cách xét tuyển sai lầm và rối rắm năm qua, cần phải từ bỏ. Vì vậy, có thể khẳng định thêm lần nữa, đây là cách xét tuyển công bằng và thỏa mãn nguyện vọng các thí sinh ở mức cao nhất. Với cách xét tuyển này nguyện vọng của thí sinh mới đích thực là nguyện vọng vì thí sinh tuyệt nhiên không chịu bất cứ áp lực nào ngoài lòng mong muốn thực sự của mình. Kết quả trúng tuyển của thí sinh chỉ tùy thuộc duy nhất vào năng lực học tập thể hiện ở điểm số mà thôi. Tương ứng với điểm số mình có, phương án xét tuyển này sẽ mang lại cho thí sinh kết quả xét tuyển cao nhất, thỏa mãn nhất; chấm dứt vĩnh viễn và triệt để những chuyện bi hài trong các kỳ tuyển sinh trước mà tôi vừa nêu trên.
4. Ứng dụng công nghệ thông tin: Đây là quy trình đơn giản, dễ làm cho dù số lượng nguyện vọng của thí sinh được mở rộng trên tinh thần không giới hạn. Vì tính logic chặt chẽ cũng như sự giải quyết rõ ràng, minh bạch mọi tình huống nên rất thuận lợi khi ứng dụng thông tin. Sự thiếu tin cậy đối với công nghệ thông tin qua trưng cầu của Bộ vừa qua theo tôi là kết quả ảo. Vì năm qua, quy trình xét tuyển không minh định rõ ràng, hoặc thiếu tính logic, thiếu dự liệu và xử lí rốt ráo các tình huống dễ dẫn đến những chệch choạc trong công nghệ này. Một khi đến cơ quan soạn quy chế cũng không xử lí được các tình huống phát sinh thì máy nào xử lí cho được! Không chỉ ra được quy trình cụ thể mà trưng cầu tin cậy hay không với công nghệ thông tin là thiếu khoa học.
5. Dễ đối chiếu, kiểm tra: Với cách xét tuyển nêu trên, sau khi Bộ công bố điểm trúng tuyển tối thiểu của tất cả các trường trên báo, mọi thí sinh có thể căn cứ vào phiếu báo điểm và phiếu báo nguyện vọng biết ngay mình hỏng thi hay trúng tuyển vào trường nào. Việc chờ giấy báo chỉ là vấn đề thời gian. Tất cả mọi vấn đề sai sót khi xét tuyển đều được phát hiện kịp thời Chính việc mọi thí sinh tựbiết ngay kết quả thi của mình cùng với qui trình xét tuyển rõ ràng, hoàn toàn không tùy thuộc vào ý thức chủ quan của bất cứ một ai.